‘Je moet niet vechten om de kruimels, je moet een grotere koek bakken’

17 februari 2015

VERTIGO is het jaarlijks terugkerende theaterfestival van productiehuis De Kosmonaut in Den Haag. De voorstellingen die daar te zien zijn, zijn het eindresultaat van één jaar intensieve samenwerking van De Kosmonaut met drie of vier veelbelovende, jonge theaterschrijvers.

Nu is het zo dat de gemiddelde Amsterdammer niet graag zijn grachten verlaat om een bezoekje te brengen aan de stad achter de duinen – of welke andere stad dan ook – dus kwam De Kosmonaut met een oplossing: VERTIGO: On Tour. Vanavond sta ik gewoon in Het Compagnietheater, lekker vertrouwd. Tijdens deze avond van VERTIGO: On Tour worden voorstellingen afgewisseld met interviews.

Niet vechten om de kruimels

Interview met Jibbe Willems bij Vertigo

Sytze Schalk (rechts, red.), één van de artistiek leiders van De Kosmonaut, opent de avond. Hij stelt ons voor aan Jibbe Willems, de gast uit het werkveld. Jibbe is theaterschrijver en schreef onder andere voor Het Nationale Toneel, Oostpool en Frascati. Sytze vraagt hem hoe het staat met het theaterklimaat in Nederland, en dan met name voor schrijvers. Jibbe: ‘Het is belangrijk dat we met z’n allen een klimaat proberen te scheppen dat goed functioneert. Dat we als schrijvers, als kunstenaars in het algemeen, niet alleen maar voor ons eigen hachje gaan. Je moet niet vechten om de kruimels, je moet een grotere koek bakken.’

Dont beat yourself up about it

Don't beat yourself up about it bij Vertigo

We starten met de voorstelling van Daan Windhorst, theater-, film- en televisieschrijver en ook nog eens verantwoordelijk voor de satire bij De Correspondent. Don’t beat yourself up about it vindt plaats in de spreekkamer van de psycholoog. De tekst is geabstraheerd, ritmisch en doet soms denken aan Not I van Beckett. Maar met dan met een flinke dosis humor. De tekst schuurt. Daan speelt met herkenbare gegevens en verdraait die dan weer. Na het zien van deze voorstelling zal het woord ‘fruittaartje’ nooit meer hetzelfde klinken.

Interview Daan Windhorst bij Vertigo

Als de voorstelling is afgelopen, volgt er een interview met de schrijver, Daan Windhorst. Het podium, waarop het interview eigenlijk plaats moet vinden, is in beslag genomen door de bezoekers. Sytze kijkt er even naar, besluit dat het teveel moeite is om er iets aan te doen, en neemt plaats aan de andere kant van de bar. Jammer genoeg wel net achter een paal.

Sytze: ‘Daan, een tijdje terug keken we nog met z’n allen naar Suspicious Minds, een serie van jouw hand, en nu zitten we weer in het theater naar een voorstelling van je te kijken. Jij doet het gewoon allemaal.’ Daan: ‘Ik zit eigenlijk overal tussenin. In het theater voel ik me vaak degene die schrijft zoals in een televisieserie en als ik schrijf voor televisie voel ik me heel theatraal. Ik zou ook niet tussen de twee kunnen kiezen.’ Als Sytze vraagt waar hij naar zoekt in de samenwerking met een maker, antwoordt Daan: ‘Ik moet bij iemand denken: als ik met jou werk, kom ik dichter bij iets wat interessant vind aan mezelf.’

Aristokids

Interview met Iona Daniel bij Vertigo

We gaan meteen door naar het interview met Iona Daniel, onder andere bekend van De ZMOK-Veteranen en winnares van de IT’S Playwriting Award 2012, welke ze won voor haar stuk De Nachtbloeiers. Sytze: ‘Waar heb jij je sinds het schrijven van dit stuk mee bezig gehouden?’ Iona: ‘Mijn voornemen was om met zoveel mogelijke verschillende regisseurs samen te werken. En daar ben ik nog steeds mee bezig. Ook ben ik een (schrijvers-)duo geworden met Rineke Roosenboom. Haar ken ik nog van de opleiding Writing for Performance. Wat wij hebben voelt heel uniek. Het voelt heel bijzonder dat we elkaars teksten kunnen herschrijven. Dat we achter een computer kunnen zitten om dan samen aan een tekst te werken. Ik kan me niet voorstellen dat ik dat met iemand anders kan. Komend seizoen gaan we samen aan de slag bij Orkater.’

Aristokids bij Vertigo

Voor VERTIGO III: BEAT schreef Iona het stuk Aristokids. Met een pakkende monoloog over Kumba, de reuzenachtige leguaan die het begin van de aarde nog heeft meegemaakt, wordt het publiek het verhaal van Lilian en Max ingezogen. Als hun vader sterft, erven ze een vermogen. Wat volgt is een eindeloze serie van grenzeloze feesten in een huis waar permanent een DJ aanwezig is. De tekst mengt het gevoel van je kindertijd – die keer dat je stiekem zoveel snoep at dat je kotsend in de hoek eindigde – met de volwassen gevoelens van lust en de hang naar macht.  De kinderlijke intimiteit van broer en zus heeft een klein randje van incest. De voorstelling is wat te lang maar dit is door de fijne poëtische rauwheid niet heel erg.

De noodzaak van talentontwikkeling

De Kosmonaut is ooit uit noodzaak ontstaan en wat mij betreft is het zeer noodzakelijk dat het productiehuis blijft voortbestaan. Er zijn maar weinig plekken in het Nederlandse theaterlandschap waar theaterschrijvers zoveel autoriteit (en tijd) wordt toebedeeld. En dat merk je aan de hoge kwaliteit van de tekst. VERTIGO is een festival waar de schrijver en de tekst centraal staan. Een festival dat aanstuurt op zeggingskracht en talentontwikkeling. Dus ik stel voor: in juni 2015 allemaal dat treinritje naar Den Haag maken en de nieuwe voorstellingen bekijken. Ook alle Amsterdammers.

Foto’s van de voorstellingen door Joris-Jan Bos.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Marjolijn van den Berg

Marjolijn van den Berg (1989) is in 2013 afgestudeerd aan de opleiding Writing for Performance aan de HKU. Als recent afgestudeerd schrijfster weet ze hoe moeilijk het kan zijn om nieuw werk onder de aandacht te brengen. In Lood ziet ze een platform met een oprechte betrokkenheid bij een nieuwe generatie en daar wil ze graag aan bijdragen. Marjolijn probeert bij Lood o.a. de brug te slaan tussen theater en literatuur.

E-mail Marjolijn

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.