Sigaren en jenever: karaktertest anno 2015 op Das Mag Festival

19 mei 2015

Nietsvermoedend toog ik met mijn boek onder de arm naar P.G.C. Hajenius voor een van de leesclubs van het Das Magazin Festival en ik kwam terecht in het walhalla van old school levensgenieters: een honderd jaar oude sigarenwinkel. Brave leestrutten zoals ik roken meestal geen sigaren. Gelukkig was er geen betere voorbereiding voor deze rokerige sferen dan het lezen van Karakter, de klassieker van Ferdinand Bordewijk. De industrie van Rotterdam, paffende advocaten, de bedompte stegen in arbeiderswijken; het neemt de lezer mee naar vervlogen tijden. En ja, astmapatiënten zijn helaas gedoemd.

Lucky Fonz III, de welbekende singer-songwriter en Mick Johan, visueel kunstenaar, leiden de avond. Een voorstelrondje en een quiz met beloning in de vorm van jenever – Goldstrike is nu al beneden ieders stand – zorgen ervoor dat we allemaal op ons gemak zijn om te zeggen wat we nu echt van dit boek vonden. ‘Je mag het ook een kutboek vinden hè. Krijg je misschien wel zo slaag van het Bordewijk-genootschap (de echt geïnformeerde lezers van deze leesclub) op het feest.’ Proost.

De jurist van het gezelschap vertelt dat er in de advocatuur nog niks veranderd is na al die jaren. ‘Als je begint weet je echt nog niet hoe het allemaal in zijn werk gaat, precies zoals Katadreuffe aan het einde van het boek zegt.’ We beamen allemaal lof voor het indringende, fantastische taalgebruik van Bordewijk en de manier waarop hij mensen dierlijke trekken geeft. De handen met apenvacht van de gevreesde, altijd sigaarrokende Dreverhaven en diens plan Katadreuffe voor 9/10 te zullen dichtknijpen, zodat hij een vechter wordt, sluiten zich ook langzaam om de hals van de lezer.

Bordewijk is ook ‘niet echt een feminist,’ merkt iemand licht ironisch op. De enige vrouwelijke advocaat bezit geen greintje vrouwelijkheid meer en de korte nekken van de secretaresses van het kantoor zijn overduidelijk een doorn in het oog van Katadreuffe. Zelf is hij gezegend met een zeer knap gelaat, maar is natuurlijk onbewust van zijn schoonheid; het maakt zijn serieuze karakter immers nog oprechter. Het zakelijke van de tekst redt de neiging naar sentimentaliteit van het verhaal, maar tegelijkertijd gaan alle personages elke keer even een ommetje weglopen van hun gevoelens.

Opmerking die een shotje verdient: ‘Jan Maan heeft een toepasselijke naam, want hij trekt vrouwen aan, maar stoot ze ook weer af!’

De vergelijking van het boek met het liedje A boy named Sue, levert een spontane voordracht op van de tekst door Lucky (en van ons allen een stille wens dat er een cover op Youtube verschijnt…!) en hij zegt ‘er is geen boek dat zo mooi laat zien hoe je verpest kunt worden door je vader. Herkent iemand de ouderrelatie in Karakter?’ En wat blijkt, daddy issues alom. Vandáár dat mijn opmerking dat ik de problemen (‘levensdoelen’) die Katadreuffe voor zichzelf opgooit toch een beetje hoofdschuddend las – mezelf betrappend op een spottend lachje – met verbazing ontvangen werden door sommige (mannelijke) lezers. ‘Komisch? Je bedoelt toch zeker tragikomisch?’

Ten slotte, Aldous Huxley heeft iets Karakter-achtigs gezegd over sigaren en vooruit, het sluit ook een beetje aan bij de tragiek van Katadreuffe: ‘You should hurry up and acquire the cigar habit. It’s one of the major happinesses. And so much more lasting than love, so much less costly in emotional wear and tear.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Mady Beversluis

Mady Beversluis (1990) woont op dit moment in Ierland, waar ze een master Philosophy & Literature doet aan University College Dublin. Ze studeerde eerder Literatuurwetenschap en Engelse letterkunde in Amsterdam. Voor Lood schrijft ze een column en recensies over boeken die eigenlijk verplichte kost zouden moeten zijn onder een toekomstige literatuurdictatuur.

 

E-mail Mady

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.