Nacht van de Poëzie: Liefde in de nacht

23 september 2015

We zullen het bij Lood niet zo snel toegeven, maar eigenlijk zijn we best romantisch. Vandaar dat ik de nobele taak op me neem om tijdens de 33ste Nacht van de Poëzie op zoek te gaan naar onvervalste (literaire) liefdespoëzie. Hard nodig om de komende wintermaanden warm door te komen, maar doen dichters daar eigenlijk nog wel aan? Is ‘liefdespoëzie’ niet een beetje een vies woord?
Ik kom er deze nacht achter.

Chansons poétiques
Het is niet de meest romantische ruimte om naar liefdespoëzie te zoeken, de Grote Zaal van TivoliVredenburg, maar de Franse chansonnière Juliette Gréco weet daar met haar ode aan Jacques Brel wel raad mee. Met haar prachtige lage en warme stem zingt ze La chanson des vieux amants en Ne me quitte pas. De zaal is even in Parijse sferen. De twee oude geliefden bij wie niet alles over rozen gaat, waar soms andere amants in beeld komen, maar ‘De l’aube claire jusqu’à la fin du jour / Je t’aime encore tu sais je t’aime’. In Ne me quitte pas vinden we een geliefde die zo dicht bij zijn geliefde wil zijn dat hij de schaduw van haar schaduw, de schaduw van haar hand en zelfs die van haar hond wil zijn: ‘Laisse-moi devenir / L’ombre de ton ombre / L’ombre de ta main / L’ombre de ton chien’. Het is liefdespoëzie in muzikale vorm gegoten. Mijn zoektocht kan niet beter beginnen.

IMG_8509

Rotterdamse kost
De liefde wordt voortgezet bij dichter Hester Knibbe. Het gedicht Man is krachtig in zijn subtiliteit. Twee geliefden verlangen naar elkaar. Het materialiseren van hun liefde wordt als volgt uitgedrukt: ‘Toen begon er een taal / uit zijn lichaam te stromen die ik / beaamde, ja, zonder een woord.’ Het is een liefdesgedicht naar mijn hart.

Bij wie ik in ieder geval geen liefdespoëzie hoef te verwachten, is dichter Jules Deelder. De Nachtburgemeester van Rotterdam laat een heerlijk tegendraads geluid horen waarin in een hoog tempo uiterst directe beelden zich opvolgen. In het gedicht De hardnekkige Samaritaan wordt naastenliefde meedogenloos kleingemaakt: Ik zeg: vent maak je kas / met je logeerbed vieze / stinkpoot anders slaat ik / je kop van je romp vuile / ruggetuffer […].’ Romantisch dineren is er ook niet bij wordt duidelijk uit de gedichtencyclus Rotterdamse Kost: ‘Kanen, knagen, hooien, grazen, schaften […] Rotterdammers doen het gaarne, zolang het maar geen tafelen wordt en zeker niet met mes en vork.’ Ik besluit mijn hoop te vestigen op de volgende dichters.

IMG_8522

Ongelukkige liefde
De liefde laat zich met veel humor zien bij de dichter Lévi Weemoedt. Krachtig en treffend schotelt hij het publiek gedichten voor over seksualiteit en (de onmogelijkheid van) gelukkige liefde. Zo staat de verteller uit Forens in de trein ‘dichter op een vrouw geplet, dan ’s avonds op mijn echtgenote in bed.’ Toegegeven, het is niet het soort liefdesgedicht waar ik van tevoren op gehoopt had, maar Lévi Weemoedt geeft de zaal genoeg warmte mee in de vorm van gelach. De dichter heeft oog voor zijn publiek. Een jonge vrouw die voorin de zaal tussen de kussens omvalt, blijft niet onopgemerkt: ‘Je ligt weer goed hè? Ik kom er zo aan.’ Nee, romantisch is Lévi Weemoedt niet te noemen. Het maakt niet uit, want zoals de dichter zelf  besluit: ‘Ik heb niet veel sjans, ik heb niet veel charme, maar ik lig als boek toch in jouw armen.’ Het zal de verkoop van zijn bundel Met enige vertraging goed hebben gedaan.

IMG_8543

Haarloze lies
De volgende dichter, Pieter Boskma, wordt door presentatrice Ester Naomi Perquin aangekondigd als ‘de grootste romanticus’ en een ‘Clint Eastwood-lookalike’. Bij deze dichter moet ik toch zeker een liefdesgedicht kunnen vinden. Zijn Zelfportret als vieze oude man voldoet echter niet geheel aan de criteria: een oude man die verlangt naar de ‘roomblanke, haarloze lies’ van een meisje. Liefdevol wordt de dichter gelukkig in een ander gedicht wel: ‘Ik zou je beter kunnen tekenen […] Zodra het potlood het papier raakt, ben je al volmaakt.’

IMG_8558

Intussen op de gang
Ik heb na al deze poëtische geluiden de behoefte gekregen de benen te strekken en ga de zaal uit. De Nacht van de Poëzie speelt zich namelijk niet alleen in de Grote Zaal af. De achthoekige gang is gevuld met eindeloos veel kramen waar literatuurliefhebbers hun hart op kunnen halen. Tussen deze kramen, ietwat verstopt in een hoek, vind ik de stand van dichter en performer Titi Zaadnoordijk. Een bord vermeldt dat ze liefdesgedichten in je oor fluistert. Ik heb zo mijn bedenkingen, maar het is wel wat ik zoek en tot nu toe laat de liefde zich niet onbekommerd in poëzievorm gieten. Wat onwennig neem ik dan ook plaats in de zachte schapenstoel die klaarstaat. ‘Ik wil je nek met mijn lippen beroeren’, hoor ik vlakbij mijn oor uit de mond van een voor mij onbekende vrouw. Voor een kort moment is er alleen dit gedicht. Hoe gek het ook mag klinken, het is niet lastig om je aan deze plotselinge intimiteit over te geven. En ik heb mijn liefdesgedicht pur sang gevonden.

IMG_8534

De liefde is bij Titi echter niet gratis, maar voor twee euro heb je wel een persoonlijk liefdesgedicht. Wel gratis zijn de tijdelijke tatoeages van TUIG Tattooshop, waar TUIG staat voor Tijdelijke Uitspattingen van Inkt en Gezelligheid. In een knusse huiskameromgeving krijg ik door  fotograaf en tatoeëerder Melanie de prachtige zin ‘Voor wie ik liefheb wil ik heten’ van dichter Neeltje Maria Min in sierlijke letters op mijn arm geschreven. Trots loop ik even later de nacht weer in. Die arm ga ik voorlopig niet wassen. Ik wil deze woorden zo lang mogelijk bij me dragen.

IMG_8532

Biobakken en bommen
Ik kan me nog uren vermaken met het struinen langs de vele kramen, maar het programma in de zaal gaat vol energie door en dus begeef ik me weer de schemerige ruimte in. Dichter en schrijver Ilja Leonard Pfeiffer vertrekt van een prachtig gedicht over vluchtelingen (‘Ik had zo graag iets mogen mogen, maar nu zie ik voor altijd zee met dode ogen’) naar een gedicht over Facebook en de wens om in de ogen van anderen een fantastisch leven te leiden (‘De foto van mijn biobak vindt niemand leuk.’). Hoe mooi de gedichten ook, hoe overweldigend zijn stem, liefdespoëzie kan ik er nog niet in ontwarren. Net als ik begin te geloven dat de liefde bij Pfeiffer niet meer komt en ik dus niet over hem zou kunnen schrijven, ontroert hij het publiek met het volgende gedicht over een geliefde die alles over zou willen doen:

‘[…]
zoals ik liederen met toetsen kan verstommen
en schitterende steden bouw met zware bommen,
zo wou ik dat ik jou pas morgen had ontmoet
en alles wat ooit fout ging, ging dan zeker goed.’

IMG_8620

Als een huis
De nacht begint steeds dieper in te vallen. De zaal wordt langzaamaan al wat leger. De sfeer intiemer. Ik maak voor het eerst kennis met de dichter Hanneke van Eijken. Een jonge vrouw nog, zou de liefde in haar poëzie te bekennen zijn? Als introductie op een gedicht zegt ze: ‘Dit gedicht komt het dichtst bij een liefdesgedicht…dus je kunt nagaan hoe het met mij gesteld is.’ Ik houd mijn hart vast. De cyclus Dit huis is inderdaad niet wat je van een liefdesgedicht zou verwachten. Het gaat over het verloop van een leven met alles wat daarbij hoort. Het is donker en eenzaam: ‘Ik vind je slechts in tekens’. De liefde zit misschien in het feit dat het evenwel nooit zwaarmoedig wordt. Ik ontdek dat liefdespoëzie, evenals de liefde, niet eenvoudig is.

IMG_8631

Hoe dan ook, de liefde sloop deze avond tussen en in de gedichten door. Mijn zoektocht is klaar. Ik kan moe, maar voldaan naar bed.

Voor een meer algemene indruk van de Nacht van de Poëzie lees dit artikel.

De foto’s in dit artikel zijn van eigen hand.

One Response to Nacht van de Poëzie: Liefde in de nacht

  1. […] hier de indruk van De Nacht van onze andere […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Margot de Sera

Margot de Sera (1990) studeert Redacteur/Editor en Theatre Studies. Literatuur stelt ons net als theater in staat onze blik te kantelen en te bevragen. Bij Lood zoekt Margot naar jonge, Nederlandse schrijvers die verrassen en verwachtingen onbevestigd laten, met name opkomende dichters (poetry slams) en debutanten.

E-mail Margot

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.