Michel Faber bij BorderKitchen: ‘Mijn boek is een vaarwel’

30 januari 2015

‘Wel een vreemde zaal,’ fluistert de vrouw die voor me loopt. Er staan tafels en stoelen, van elkaar gescheiden door pilaren die het zicht belemmeren. Michel Faber, bekend van het wereldwijde succes Lelieblank, scharlakenrood, zal hier in theater De Nieuwe Regentes worden geïnterviewd. De Nederlandse vertaling van zijn laatste roman is net uit en literaire critici zijn lyrisch. Voor BorderKitchen reden genoeg om de Nederlands-Australische schrijver uit te nodigen in zijn geboortestad Den Haag.

‘Literatuur verandert niets, omdat politici geen boeken lezen’
Ineens opent achterin de ruimte een deur. Sommige mensen staan op, anderen kijken vertwijfeld om zich heen. Ik volg de rest naar een grote ruimte. Op het podium staan twee fauteuils en een tafeltje. Een bosje bloemen zorgt voor de sfeer. Als iedereen zit, komen Michel Faber en interviewer Gijsbert Kamer het podium op. De schrijver laat zich in een fauteuil zakken. Hij draagt een blauwe, verwassen trui, een sportbroek en Uggs. Hij lijkt in niets op de intelligente schrijver die ik me had voorgesteld.

Tijdens het gesprek wordt duidelijk waarom Faber zich zo kleedt. Hij is moe en in de rouw. Zijn vrouw is in juli overleden aan de gevolgen van beenmergkanker. Als hij zijn boek niet hoefde te promoten, zou hij zijn huis niet uitkomen. ‘Ik ben gewend om een maar een paar mensen en mijn katten te zien. Tijdens deze tour ontmoet ik veel mensen en moet ik veel handen schudden. Dat is stressvol.’ Zijn nieuwste boek, Het boek van wonderlijke nieuwe dingen, is zo belangrijk voor hem dat hij het ervoor overheeft.

Volgens Wikipedia spreekt Faber feilloos Nederlands, maar daarvan is niet veel over sinds hij naar Australië en later naar Schotland emigreerde. Zijn taal is verengelst en hij heeft een duidelijk accent. Dat maakt een zin als ‘De langer ik Nederlands spreek, de meer ik ermee worstel,’ goed duidelijk. Zijn fans hebben lang op een nieuw boek moeten wachten. Hij begon eraan in 2006, maar verloor zijn interesse in het schrijven. ‘Ik realiseerde me dat literatuur niets wezenlijk verandert in de wereld. Politici lezen geen boeken. Wel kan het mensen wel troosten en ervoor zorgen dat ze zich minder alleen voelen. Daarom moedigde Eva me aan om ermee door te gaan.’

Science fiction als metafoor
Het boek van wonderlijke nieuwe dingen gaat over predikant Peter Leigh en zijn vrouw Bea. Peter krijgt de opdracht om het geloof te verkondigen op de planeet Oasis. Zijn vrouw blijft op aarde om daar hetzelfde te doen. Door de fysieke en emotionele afstand worden ze op de proef gesteld. De aarde verandert in een onheilspellende plek vol tsunami’s en aardbevingen en Bea heeft behoefte aan echt contact. En dat terwijl Peter steeds minder van zich laat horen.

‘Het schrijven van science fiction is een risico. Toch denk ik dat dit boek betekenis kan hebben voor lezers die het aandurven. Science fiction is een structuur die ik gebruik. Een metafoor. Ik ben niet geïnteresseerd in de technische kant ervan.’ Zijn vrouw vroeg of hij Noord-Korea wilde overwegen in plaats van een planeet vol aliëns. ‘Dat kon niet. Peter moest hopeloos ver verwijderd zijn van zijn vrouw. Zo ver dat als er iets fout zou gaan, hij niet terug kon komen. Eerst wilde ik een boek schrijven met alleen maar aliens omdat ik gek werd van menselijk falen. Daarna besefte ik dat je geen boek zonder menselijke personages kunt schrijven.’

Zijn vrouw heeft het boek gelezen toen het af was en wist dat het gepubliceerd zou worden. ‘Ik heb me niet gehaast. Dit boek is zo goed als ik het kon maken. Soms is er veel media-aandacht voor een boek en zegt de schrijver achteraf: ‘Ik weet dat het een slecht boek was, maar ik had een alcoholprobleem.’ Daar heb ik een hekel aan. Je moet er trots op durven zijn.’

‘Ik heb gezegd wat ik wilde zeggen’
Ondanks dat het geloof in dit boek een grote rol speelt, is Faber zelf atheist. Hij groeide op in een zwaar gereformeerd gezin, maar keerde het geloof al snel de rug toe. ‘Ik vind het jammer dat ik niet in een God kan geloven. Alles wat we doen, is uiteindelijk voor niets. Maar geloof geeft mensen hoop en het idee dat er een soort structuur in het leven zit. Daarnaast zou ik graag geloven dat Eva ergens op me wacht. Daarom kan ik niet spottend over religie schrijven. ‘

Hoewel het gesprek grotendeels over zijn nieuwste boek en zijn vrouw gaat, komt ook zijn schrijverschap aan bod. In oktober kondigde hij aan te stoppen met schrijven. Is dat echt zo? ‘Dit boek is een vaarwel, een mooie afsluiting. Ik blijf wel schrijven, maar geen romans. Ik heb gezegd wat ik wilde zeggen en ik heb bijna alle genres uitgeprobeerd. Op dit moment probeer ik korte verhalen van Eva af te maken. En ik schrijf gedichten over het rouwproces.’

Hij pakt zijn bril om twee gedichten voor te lezen. Het eerste gedicht heet Don’t hesitate to ask en gaat over een gunst die hij nooit van iemand zou kunnen vragen. In het tweede gedicht vergelijkt hij de gewichtsloosheid van de sneeuw met die van zijn overleden vrouw. Ze zijn rauw, maar prachtig. Dan haalt hij rode schoenen uit zijn tas. ‘Dit zijn Eva’s schoenen. Ik zet ze op plekken neer waarvan ik denk dat ze er gelukkig zou zijn geweest. Mijn enige wens is dat er ooit een boek verschijnt van mij én Eva.’

Lees hier voorpublicatie van Het boek van wonderlijke nieuwe dingen.
Zelf naar BorderKitchen? De eerstvolgende editie is op 17 februari in Den Haag met de Ierse schrijvers Colin Barrett en Kevin Barry.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) studeert Communicatie in Den Haag. Ook is ze freelance copywriter en blogger. Als hoofdredacteur ziet ze in Lood een ambitieus platform om nieuwe literatuur onder de aandacht te brengen van een jong publiek. Ze schrijft voornamelijk reportages, recensies, nieuwsoverzichten en opiniestukken over literaire ontwikkelingen.

E-mail Rosalinde

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.