Menselijk contact, een onuitputtelijk thema in de literatuur

4 november 2014

Whatsapp, Facebook, Twitter, Tinder, sms, mail en af een toe een telefoontje of een daadwerkelijke afspraak. Met veel geluk zelfs een kaart in je brievenbus op je verjaardag. Aan contact in deze wereld geen gebrek. Toch liet de afgelopen editie van het Geen Daden Maar Woorden Festival in de Rotterdamse Schouwburg op 4 oktober, voor wie goed luisterde, kritische geluiden horen: zien en horen mensen elkaar eigenlijk wel echt?

Intermenselijk contact. Op deze avond in Rotterdam werd duidelijk hoe moeilijk dit soms kan zijn. De literatuur geeft hier woorden aan, bleek bij verschillende auteurs die op het festival aanwezig waren. Zo worstelt het personage Roxy in de gelijknamige nieuwe roman van Esther Gerritsen ook met het aangaan van contact. Roxy vindt het slechts in vluchtige intimiteit, in seks met een onbekende. Maar het lukt haar wél, benadrukte Gerritsen met klem, die ondertussen – niet zonder zelfspot – worstelde met de in-ear microfoon die in verbinding stond met de draadloze koptelefoons van het publiek. Over indirect contact gesproken.

Hijman-Ongerijmd-9Even later, in de kleedkamers van de Schouwburg, waar een intimiteit gold die ik alleen ken van de (woon)kamers van Stukafest, klonk een helder geluid tegen online communicatie, de communicatie met een omweg. En wel uit de mond van Jesse Laport, de innemende en gevatte stadsdichter van Arnhem die samen met de muzikant Olivier Capiau bewees hoe goed muziek en poëzie samen kunnen gaan. Laport begon met een gedicht speciaal voor mensen met een smartphone: ‘Mensen doen rare dingen zoals online praten met online mensen die ze online hebben ontmoet […].’

Als het gedicht niet al duidelijk overkwam, wist Capiau het wel kraakhelder te zingen:
‘Ik verzuip in mijn beeldscherm.
Mij wordt van alles belooft.
En ik schuif met mijn vinger, verlies jou weer uit het oog.
Dus om het goed te maken, tweet ik jou nog even.
Ik kan niet langer zonder smartphone leven.’

Gedurende de gehele voordracht van dit ludieke duo heb ik geen smartphone meer gezien.
Een zeldzaamheid in het huidige straatbeeld, want hoewel we uiteraard in contact willen staan met anderen en het tegenwoordig harder nodig hebben dan ooit, zoeken we het met een omweg, met een scherm voor onze neus, met een nieuwe laag tussen ons en de realiteit. Een laag waarin openheid, grondstof voor contact, slechts schone schijn is. Of in de woorden van Philip Huff: ‘Soms is het leven gewoon kut. Een boek mag hier eerlijk over zijn. Een boek hoeft geen Facebookportret te zijn.’

IMG_5288De auteur werd heerlijk onconventioneel geïnterviewd aan de bar door John Buijsman. Het was de eerste keer dat het festival deze vorm van interviewen introduceerde en het zorgde in ieder geval voor vrije, open gesprekken (doch niet altijd even goed te volgen voor het publiek door de eenzijdigheid ervan). De woorden geven goed de openheid weer van de nieuwe roman van Huff, Boek van de doden. Huff die niet schrijft over wat hij niet kent, maar een mensenleven laat zien zoals het is. En ja, dát leven kent niet alleen de hoogtepunten waar Facebook vol mee staat.

Derde-persoon-Omslag-HROok schrijver Thomas Heerma van Voss zoekt met zijn recent uitgekomen verhalenbundel De Derde Persoon naar openhartigheid door inzicht te geven in de zoektocht van de personages naar oprecht menselijk contact. Zo gaat een twintiger op bezoek bij een wildvreemde internetkennis. Het onderwerp kan niet actueler, daar waar de personages in het verhaal stuiten op praktische bezwaren, zijn die ook in het dagelijkse leven volop aan de orde.

Eigenlijk gaf Philip Huff met bovenstaande woorden het belang van literatuur aan: openheid en eerlijkheid. Dat zijn de stappen richting contact. Met dank aan de leuze van Tinder, durf ik dan ook te stellen: literature, it’s like real life, but better.

One Response to Menselijk contact, een onuitputtelijk thema in de literatuur

  1. […] tijdens het Geen Daden Maar Woorden Festival in Rotterdam op 7 en 8 november. Vorig jaar konden we in levende lijve van de sfeer genieten, waar schrijvers in alle hoeken van de Rotterdamse Stadsschouwburg over hun […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Margot de Sera

Margot de Sera (1990) studeert Redacteur/Editor en Theatre Studies. Literatuur stelt ons net als theater in staat onze blik te kantelen en te bevragen. Bij Lood zoekt Margot naar jonge, Nederlandse schrijvers die verrassen en verwachtingen onbevestigd laten, met name opkomende dichters (poetry slams) en debutanten.

E-mail Margot

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.