Lood was erbij: Literatuurmuseum Live

20 april 2016

Al enige maanden hoef je niet eens meer je bed uit te komen om je dag cultureel verantwoord door te brengen. Je kunt namelijk surfen naar literatuurmuseum.nl, een website die in het leven is geroepen door het Letterkundig Museum. Op de website worden de prachtigste verhalen over de Nederlandse literatuur verteld aan de hand van museum- en archiefstukken. Op zondag 17 april bood het Letterkundig Museum liefhebbers van de website de kans om in het echt te dwalen tussen schrijvers en verhalen tijdens Literatuurmuseum Live.

Adriaan van Dis interviewde ter ere van Nationale Museumweek vijf van de gastcuratoren van het online museum. Karin Amatmoekrim, Hanna Bervoets, Alfred Birney, Ernest van der Kwast en Christiaan Weijts neusden allen in het archief en deelden online de mooiste verhalen die zij tegenkwamen. De gasten, gezeten in een kleine, intieme zaal met bioscoopsetting, werden getrakteerd op amusante verhalen over de speurtochten van deze curatoren.

In de literatuur zijn meer briefwisselingen van mannelijke dan van vrouwelijke auteurs bekend. Hanna Bervoets besloot daarom op zoek te gaan naar pennende schrijfsters. Haar interesse werd gegrepen door brieven die Anna Blaman aan haar geliefde Marie-Louise Doudart de la Grée schreef. Geanimeerd en geamuseerd verhaalde Bervoets over drie momenten in de affaire: de aanvang, het hoogtepunt van de verliefdheid en het moment waarop de liefde eigenlijk over is. Vooral de tegenstellingen in de brieven raakten haar, het telkens heen en weer schommelen tussen ratio en romantiek. Het volledige verhaal lees je hier.

Literatuurmuseum Live

Karin Amatmoekrim hoefde geen seconde na te denken toen ze werd benaderd om een artikel te schrijven: zij dook in de archieven van de door haar bewonderde Harry Mulisch. Spannend vond ze dat wel, want Amatmoekrim was niet geïnteresseerd in de mens Mulisch, ze wilde juist alles weten over het werk van de auteur. Wat als ze er tijdens haar zoektocht bijvoorbeeld achter zou komen dat Mulisch een grote twijfelkont was geweest? Een zin uit Voer voor psychologen stelde haar gerust: “Mijn identiteit schuilt erin dat ik geen identiteit heb.” Alleen in zijn werk zou Mulisch iemand zijn geweest, daarbuiten bestond hij volgens eigen zeggen niet. Ze hield het publiek aan de rode, pluche stoelen gekluisterd met haar ontboezemingen en in de zaal werd af en toe instemmend geknikt, maar soms ook uit onbegrip met het hoofd geschud.

Lucky Fonz III nam een aantal intermezzo’s voor zijn rekening en kletste er vrolijk op los. De ongedwongen interactie met de auteurs en het publiek maakte dat de sfeer knus aandeed. Lucky vertelde met een gelukzalige grijns op zijn gezicht hoe blij hij als grote fan wel niet was geweest toen ‘ie de opiumpijp van Slauerhoff in het echt kon bewonderen. Inleven kon Adriaan van Dis zich heel goed in die situatie, hij biechtte dat hij zou zijn geluk niet op kunnen als hij ooit de roze smoking van Louis Couperus zou mogen aantrekken.

Literatuurmuseum Live

Dat het niet gemakkelijk is om iets te ontvreemden uit het archief, deed Ernest van der Kwast uitgebreid uit de doeken. Onder leiding van conservator Dick, tot vermaak van de aanwezigen door de auteur consistent als ‘cipier’ aangeduid, nam hij een kijkje in diverse aantekeningenboekjes. Hij wilde het enthousiasme voelen van de schrijver die een nieuwe vondst had gedaan. Arthur van Schendel stelde hem voor een raadsel, vanwege de enorme lijsten van woorden die de man in zijn notitieboekjes had gepend. ‘Ik wilde die code breken, weten wat die man in vredesnaam bezielde om dit alles op te schrijven’, maar helaas lukt het Van der Kwast niet om de puzzels op te lossen. Die teleurstelling was snel vergeten toen Van Dis hem voordeed hoe je een pagina uit een manuscript kunt ontvreemden. Gewoon even kuchen en ondertussen de bladzijde uitscheuren, luidde het advies.

Christiaan Weijts zocht voor Literatuurmuseum Live naar schema’s en kwam uit bij een decreet, geschreven door een jonge Ronald Giphart. Ondanks Gipharts studentikoze toon werd Weijts geraakt door de toewijding aan de literatuur door het opstellen van leefregels. Die hielden bijvoorbeeld in dat er alleen nog maar televisie zou worden gekeken als er een echt goede film of show werd uitgezonden. Weijts onderstreepte het belang van goede voorwaarden bij het schrijven en dat viel nog niet mee, vertrouwde hij de volle zaal toe, met twee kleine kinderen.

Literatuurmuseum Live

‘Een parelduiker vreest de modder niet’, zei directeur van het Letterkundig Museum Aad Meinderts bij de aftrap van het evenement en dat bleek wel toen de laatste spreker aan het woord was. Alfred Birney, auteur van boeken als De tolk van Java en Indische gezichten, had nogal moeite met het vinden van materiaal dat hem de inspiratie bood om over te schrijven. Birney hoopte dat hij in het archief zou stuiten op een schatkist van Jan Huygen van Linschoten, maar helaas heeft het museum geen werk van de hand van de zestiende-eeuwse ontdekkingsreiziger in haar collectie. Uiteindelijk toonde hij een foto, waarop E. du Perron en een Indonesiër met een wel heel brede glimlach gezamenlijk in een tuin zaten. Birney trakteerde op een prachtige, maar soms vrij vergezochte interpretatie van dit gemoedelijke tafereeltje. De Indonesiër zou een broer zijn van een vooraanstaande nationalist, maar afgaand op de foto beweerde Birney dat Du Perron wilde praten over alles behalve over politiek en de auteur wilde eigenlijk gewoon lekker op zijn ukelele tokkelen.

Het online literatuurmuseum is met een bezoekersaantal van 40.000 sinds haar oprichting twee maanden geleden een groot succes. Literatuurmuseum Live was het eerste probeersel om dit online platform ook een fysieke gestalte te geven. Verhalen om bij weg te dromen, afgewisseld door de nummers die Lucky Fonz III ten gehore bracht en een afsluitende borrel maakten deze middag absoluut voor herhaling vatbaar.

 


Marijke van Leeuwen (1987) groeide op in het pittoreske dorpje Woerdense Verlaat en daar was niet bijster veel te beleven. Haar wekelijkse hoogtepunt was de komst van de biebbus, waar ze met haar klasgenootjes in een colonne, twee aan twee, elke donderdagmiddag een bezoekje aan bracht. Het gebeurde vaak dat de bibliothecaris speciaal voor haar een pakketje boeken meenam, omdat ze alle boeken in de bus al had gelezen. Ook in latere jaren is ze veel blijven lezen. Haar liefde voor het geschreven woord leidde ertoe dat ze Film- en Literatuurwetenschap ging studeren in Leiden en daarna koos voor de master Redacteur/Editor aan de UvA.


 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Gastredacteur Lood

Bij Lood wordt er naast het vaste team aan redacteuren ook gebruik gemaakt van gastredacteuren.

 

Dit biedt ons de mogelijkheid om specialistische kennis te laten invliegen, nog meer evenementen te bezoeken en steeds weer andere visies op literatuur met onze lezers te delen.

E-mail Gastredacteur

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.