Literatuur van de toekomst

16 december 2014

Er zit iets in de lucht op zaterdag 13 december. In het auditorium van het Stedelijk Museum in Amsterdam is de trots van de makers voelbaar. Een jaar lang hebben ze in opdracht van het Letterenfonds en Stimuleringfonds Creatieve Industrie gewerkt aan bijzondere projecten die literatuur en design verbinden. Vandaag worden ze tijdens Literatuur op het Scherm gepresenteerd.

Voor de presentatie kan er nog rondgeneusd worden tussen de projecten. Vanaf het eerste moment is het dringen bij vier computerschermen. Een aantal bezoekers zitten daar met een doosvormige, zwarte bril voor hun ogen. Op de schermen is een wereld te zien die op het eerste gezicht normaal lijkt. Een bank, een stoel, tegeltjesvloer. Langzaam lost deze wereld op en worden de stoelen door de lucht geslingerd. Dit is Zonder Handen van dichter Micha Hamel en vormgever Demian Albers. Zij namen de futuristische Oculusbril als uitgangspunt. Het gedicht van Albers kreeg vorm toen hij voor het eerst de Oculusbril op had, ineens had hij geen lichaam meer. “Je bent alleen nog maar je gedachten, je bent helemaal virtueel geworden.” Hamel gaf het gedicht visueel vorm en probeerde weg te blijven van gimmicks. “Het moest geen achtbaan worden.” Na afloop is de rij lang van mensen die dit gedicht vijf minuten willen ondergaan.

Beeld uit Zonder Handen

De natuur is ons scherm

Een ander project is Laatste Woord, een ‘literaire luisterloop’ van schrijver Pauline Genee en Udo Prinsen. Zij sturen bezoekers het Amsterdamse Bos in met vier verschillende personages. Luisteraars kunnen de verhaallijnen van één personage volgen of op bepaalde kruispunten wisselen van perspectief. Het verhaal is nog niet af (het wordt verwacht in april 2015), maar het uitgangspunt is de eerste zin van Anna Karenina: ‘Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze’. De techniek is ontworpen door HearUsHere, die al eerder de beelden in het Vondelpark een stem gaven.

Het Land Binnen de Muren is een project van Sjoerd ter Borg en Jorrit Schaap. Eerder sprak Lood Ter Borg al over dit project, waar schrijvers Niña Weijers, Gustaaf Peek, Carolina Trujillo, Daan Heerma van Voss en Allard Schröder werden uitgenodigd om een verhaal te schrijven over wat zij zagen op het Marineterrein in het centrum van Amsterdam. Een aantal verhalen zijn ook op onze site te lezen. Dit is een geheimzinnige plek met een rijke geschiedenis, wat prachtig naar voren komt in de interactieve site www.hetlandbinnendemuren.nl. Hier kunnen bezoekers op verschillende creatieve manieren het terrein verkennen. Zo zie je bij het verhaal van Weijers de verschillende camera’s op het terrein, bij die van Heerma van Voss de locaties in Afghanistan waar zijn verhaal zich afspeelt, en bij die van Schröder zie je de blik van de hoofdpersoon op de daken van het terrein. De site zit goed in elkaar en is zeker de moeite waard om een avond in te grasduinen.

Die heeft wel een gedicht nodig

Het laatste project is Dichtbij, gemaakt door dichter Mark Boog en ontwerper John van der Wens. Dichtbij is een app waarbij je een foto maakt van je omgeving en er op basis van verschillende gegevens (tijd, locatie, weersverwachting, bustijden) een gedicht gegenereerd wordt. ‘Poëzie ter plaatse’ noemen ze het, en het resultaat is luchtig en speels. Van der Doog schreef verschillende dichtregels voor de app en met de techniek lijken de mogelijkheden oneindig. Wat te denken van de stand van de maan of een sterrenbeeld die een gedicht zouden kunnen beïnvloeden? Natuurlijk moest dit ook even uitgeprobeerd worden en het resultaat is hieronder te aanschouwen. Hoewel misschien geen literair hoogstandje, is het persoonlijke gedicht genoeg om een glimlach te doen verschijnen. Vanaf januari is de app te downloaden.

Na de opwinding van de presentatie wordt er toch een kritische noot ingebracht door Niels ’t Hooft, lid van de jury die de projecten heeft beoordeeld en uitgekozen. Mag je dit eigenlijk wel literatuur noemen? Of is dit meer kunst? Of media? In ieder geval wordt hier de toekomst van literatuur (al dan niet tussen aanhalingstekens) breed neergezet. Ik vertrek met een optimistisch gevoel. Literatuur of niet, leuk is het wel.

Voor alle informatie over de projecten, kijk op: www.literatuurophetscherm.nl

dichtbijapp

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Michelle Playford

Michelle Playford (1992) heeft Literatuurwetenschap en Cultural Analysis gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Bij Lood wil ze literatuur, in de breedste zin van het woord, onder de aandacht brengen. Daarnaast vult ze dagelijks de Twitter en Facebook van Lood met de leukste links.

E-mail Michelle

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.