< Terug

Laat wat je leest niet afhangen van of iets literatuur is

17 april 2015

Ik heb de Hunger Games gelezen. En de twee delen die daarop volgden. Ik kocht de boeken in een opwelling en las ze binnen een paar dagen uit. Ze waren spannend, net zoals thrillers waarvan je gewoon wil weten hoe het afloopt. ‘Ik lees ook weleens Young Adult-boeken,’ gaf een Lood-redacteur toe tijdens een redactievergadering. Toch lijkt het erop dat je dat als literatuurliefhebber beter voor jezelf kunt houden. Is het wel terecht dat er zo’n scherpe lijn getrokken wordt tussen literatuur en overige fictie zoals thrillers en chicklits?

Is het belangrijk of iets literatuur is?
Peter Buwalda vertelde aan cursisten van het Das Magazin Zomerkamp in 2014 dat Bonita Avenue genomineerd werd voor verschillende thrillerprijzen. ‘Ik kwam op de shortlist van de Gouden Strop, de Diamanten Kogel en de Crimezone Thriller Award, die heb ik op een haar na gewonnen. Godzijdank. Ik was even bang dat ik er één zou krijgen, dat zou pas echt erg geweest zijn.’

Volgens Buwalda krijg je het als literaire schrijver moeilijk na het winnen van een thrillerprijs. Als voorbeeld noemt hij Tim Krabbé die de Gouden Strop won met zijn roman Het gouden ei. ‘Sindsdien wordt hij niet meer serieus genomen in literaire kringen.’

Deze ‘literaire erkenning’ zorgt voor een tweedeling: je bent of iemand die chicklits, Young Adult, fantasy en thrillers leest of iemand die ‘echte’ literatuur weet te waarderen. Ik bevind me in een schemergebied. Ik kan ervan genieten als ik moeite moet doen voor een boek, maar ik vind het ook heerlijk als ik nergens over na hoef te denken; uit beide typen boeken haal ik inzichten. Daarom heb ik die tweedeling nooit begrepen. Kan een boek niet waardevol zijn zonder dat het moet gaan over de vraag of iets literatuur is?

Literatuur is een kwestie van smaak
Over wat literatuur precies is, bestaan verschillende meningen. Volgens Ronald Giphart gaat literatuur over zes thema’s: liefde, vriendschap, dood, volwassen worden, hypocrisie en de strijd van het individu tegen de wereld. Anderen zeggen dat een boek het stempel ‘literatuur’ verdient als het op een bepaald niveau geschreven is, een karakterontwikkeling laat zien, gelaagd is, mensen laat nadenken over normen en waarden of als je het eindeloos kunt herlezen.

Ik heb geen letterenstudie gedaan en weet niet wat de waarheid is, maar het ene boek literatuur noemen en het andere niet heeft iets elitairs, alsof schrijvers als Jeroen Brouwers of Gerard Reve meer of beter schrijver zijn dan een Lisette Jonkman of Suzanne Collins.

We moeten boeken niet puur beoordelen op het niveau van de geschreven tekst, het thema of eerdere werken van dezelfde schrijver. Dat zegt niets over of lezers inzichten opdoen, het met plezier lezen en of ze er iets uithalen. Bovendien is dat stempel geen sluitende definitie van literatuur, maar vooral een kwestie van smaak.

Smaak mag niet afhangen van sociaal geaccepteerde keuzes
Hoe kun je die smaak ontwikkelen als je jezelf beperkt tot een select groepje auteurs waarvan je publiekelijk kunt toegeven dat je ze leest? Hoe kun je weten wat je goed vindt als je wat je leest laat bepalen door de sociale laag waarin je je bevindt of wil bevinden? We moeten kunnen zeggen dat we de Hunger Games gelezen hebben zonder dat het tot scheve gezichten leidt. We moeten een chicklit in de trein kunnen lezen zonder ons af te vragen hoe anderen ons nu zien.

Alleen als we onszelf de vrijheid geven om literatuur te lezen in de brede zin van het woord, kunnen we ontdekken van welke genres en thema’s we echt houden en met plezier lezen.

Dan hangt onze smaak niet langer af van de sociaal geaccepteerde keuzes van literatuurrecensenten maar van iets veel belangrijkers: wat we écht willen lezen op een bepaald moment of in een bepaalde gemoedstoestand. Of dat dan de Hunger Games blijkt te zijn of toch De avonden is dan niet van belang. Literatuur is geen stempel dat een bepaalde groep mensen op boeken mag drukken die aan zelfgekozen criteria voldoen. Literatuur gaat erom dat boeken je leven verrijken en inzichten bieden – en dat kan alleen jijzelf bepalen.

One Response to Laat wat je leest niet afhangen van of iets literatuur is

  1. […] ‘Ik lees ook weleens Young Adult,’ gaf een Lood-redacteur toe. Toch kun je dat als literatuurliefhebber beter voor jezelf houden. Maar is dat wel terecht?  […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) studeert Communicatie in Den Haag. Ook is ze freelance copywriter en blogger. Als hoofdredacteur ziet ze in Lood een ambitieus platform om nieuwe literatuur onder de aandacht te brengen van een jong publiek. Ze schrijft voornamelijk reportages, recensies, nieuwsoverzichten en opiniestukken over literaire ontwikkelingen.

E-mail Rosalinde

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.