Griet Op de Beeck: ‘Literatuur is een soort verheviging van alle leven’

8 juni 2015

Ik was één van de gelukkigen die de de leesclub met Griet Op de Beeck mocht bijwonen tijdens het Das Magazinfestival. Zoals past bij Griet en haar boeken, zitten we lekker knus en warm (net wat ongemakkelijk) bovenin boekhandel Athenaeum. Geen moeilijkdoenerij of opsmuk, maar een geweldig eerlijk gesprek over de gore afgronden en prachtige verrukkingen die Griet blootlegt in haar romans.

Waar schrijf je?

Ik schrijf altijd met een laptop op mijn knieën. Je hoort andere schrijvers wel eens over liggend schrijven op de bank; zo ver gaat het bij mij niet. Het moet wel comfortabel zijn. Verder vind ik dat juist de heerlijkheid van mijn beroep: ik moet niks. Als ik zin heb, moet ik het doen. Ik schrijf wel elke dag. Dagen dat ik heb geschreven zijn altijd beter dan de dagen dat het niet is gelukt. Ik word er blij van is te plat gezegd. Het is meer dat één van de grote voordelen van schrijven is dat terwijl ge het aan het doen zijt, ge het meemaakt. Het is een soort verheviging van alle leven. Zo voelt dat voor mij: de dag is dubbel geleefd als ik geschreven heb.’

velehemels270In een interview zei je: het heeft me 35 jaar gekost om erachter te komen dat ik schrijver ben. Vier maanden later kwam je debuutroman Vele hemels boven de zevende uit, dat werd een megasucces. Als je debuut zo’n succes is, hoe is dat dan bij de tweede roman?

‘Toen het net uit was kwam dat wel binnen; niet zozeer omdat het heel goed verkocht, maar meer omdat er een hele hevige stroom van reacties op kwam. Mensen die mij zeiden: ik heb de laatste bladzijdes huilend gelezen. Hoe kan ik die mensen nog een plezier doen met een volgend boek? Daar zat ik wel mee, maar dat moet je ook wel loslaten want je schrijft uiteindelijk niet voor andere mensen. In de eerste instantie alleen maar voor uzelf. En dan moet het al overleven, want ge zijt toch altijd de walgelijk strengste mens voor uw eigen.’

Weet je dan van tevoren waar het over gaat?

‘Nee, ik ben niet zoals andere schrijvers die vóórdat ze gaan schrijven alles hebben uitgedacht en voor elk hoofdstuk een scenario in detail. Dat het vanaf het moment dat je begint met schrijven alleen nog maar een invuloefening is. Ik word al misselijk bij de gedachte, dat lijkt me strontvervelend. Maar om een goed boek te schrijven dat goed gecomponeerd is, moet ge wel een beetje weten waar ge naartoe gaat. Dus de grote lijnen liggen wel vast.’

Met welke gedachte begin je dan? Wat was dat bij Kom hier dat ik u kus?

‘Ik heb daar heel lang aan getwijfeld of ik dat wel zou durven om het hele eerste stuk vanuit het perspectief van een contemplatief kind van 9 te schrijven. Ik ben sowieso niet iemand die bewuste probeert te laten zien dat ze kan schrijven. Het oorspronkelijke idee was om de tijden te vermengen, dus dat de tijden door elkaar zouden lopen. Maar ik had behoefte aan drie sprongen in de tijd, dat ook de tussenfase te beschrijven. De eerste versie was nog door elkaar geschreven en toen vond ik het nog bijna af. Ik leg het altijd (heel gezond) twee maanden weg voor een frisse blik. Toen las ik het terug en vond ik het een kutboek! Ik heb 150 bladzijden weggegooid en het opgesplitst in drie delen.’

Wil je iets vertellen met je romans?

‘Vroeger geloofde ik eigenlijk niet dat het met mezelf goed zou komen in het leven. En dus ook niet dat het met andere mensen goed zou komen in het leven. En ondertussen denk ik nu van wel. Ik word daar zelf zo blij van dat ik dat nu inzie en in mezelf durf te geloven. Hoezeer dat ik ook probeer om in de gore afgronden te kijken, wil ik wel dat er altijd een hoop glinstert in de boeken. Ik merk ook dat mensen daar moed uit putten, en dat ik vind ik wel een hele leuke bonus. Tot mijn verrukking zijn er echt mensen die door mijn boeken ingrijpen in hun eigen leven. Op de vraag ‘Kan kunst de wereld redden?’ heb ik ooit geantwoord: de wereld waarschijnlijk niet, maar wel af en toe een mens.’

Hoe kom je tot je personages?

‘Het heeft mij altijd geïntrigeerd wat mensen zeggen, en wat ze zeggen door het eigenlijk niet te zeggen. Ik heb altijd een grote interesse gehad voor het stuk dat niet gezegd wordt. Dat is het mooie van literatuur: het gaat altijd over de omweg. Ik vond dat interessant om dat in een boek letterlijk te spelen vanuit een kind met dat eindeloze optimisme. Zo zijn kinderen, ze zijn loyaal aan hun ouders, wat die ook uitvreten. Ze leggen de schuld altijd bij zichzelf. Hoewel we het allemaal wel aanvoelen, wordt dat heel weinig benoemd. Daarom vond ik het zo sprekend dat Mona heel lief probeert te blijven.’

Je romans zitten vol pareltjes van zinnen, voelbaar, herkenbaar, en fragiel. Zijn dat zinnen die tijdens het schrijven in je op komen, of verzamel je die gaandeweg?

‘Allebei wel. Ik dacht toen het tweede boek klaar was wel: er staan niet genoeg van die zinnekes in. Ik bedenk me af en toe iets en dat moet er dan echt in. Soms heb ik zo de neiging om dingen gewoon eens uit te leggen. Je moet het voelbaar maken wat je eigenlijk probeert te doen, maar af en toe wil ik toch eens uitleggen hoe het leven in elkaar zit. Af en toe heb ik dat in kleine stukjes toch gedaan en dan worden het vaak dat soort zinnen, met fijne inzichten die ik heb verworven voor mezelf.’

komhierdatikukus280Ben je wel eens bang dat je niet begrepen wordt?

‘Nee, ik onderschat mijn lezers niet zo rap. Het geweldigste als schrijver is dat een lezer iets uit je boek haalt wat je er in geen duizend jaar had ingestoken. De bedoeling van literatuur is dat ge iets open legt: wat mensen zeggen over boeken, of welke vragen ze erover stellen, zegt altijd nog veel meer over hen dan over mij of over het boek. Wat ik mooi vind is hoe mensen ermee aan de haal gaan. Op welke manier ze dat dan doen is voor mij totaal ondergeschikt. Ik heb al de meest uiteenlopende verklaringen van de cover gekregen, dat vind ik heerlijk. Dat wil ik ook altijd naartoe, dat die covers kunst op zichzelf zijn. Ik bemoei me daar ontzettend mee, omdat ik het ook zo interessant vind.’

In een eerder interview zei je hoeveel mensen reageren op je boeken en hoe vaak je je teksten terugziet op geboortekaartjes en grafzerken. Kun je een voorbeeld geven van een reactie die je bijzonder is bijgebleven?

‘In de Bijenkorf was onlangs het feest van de lezers. Er waren eigenlijk bijna geen lezers, vooral veel schrijvers. We zaten met twintig achter zo’n steriel counter, proper te wachten op de mensen die ons kwamen bezoeken, maar die kwamen niet. Toen kwam er één vrouw, van zeker in de tachtig, met een heel klein boeketje bloemekes bij zich. Al voor ze naar mij kwam begon ze te wenen, de tranen liepen over haar wangen, toen zei ze mij: Ik moest u echt ontmoeten en u dit boeketje komen geven, want ik heb mij nog nooit door iets of iemand zo begrepen gevoeld als door uw boek. Het was zo ontroerend en mooi. Ik wilde dat ik iets voor haar kon doen, maar eigenlijk had ik al iets voor haar gedaan. Daar was ik ineens heel blij mee.’

Ben je al bezig met je volgende boek?

‘Ik geloof heel erg dat je een boek pas moet gaan schrijven als het echt dringend is. Anders moet je het niet doen. Je schrijft een boek over een aantal dingen, heel bewust met de dingen waar je het zeker over wilt hebben. Tussen dat het voor u af is en dat het uitkomt zit een hele tijd, waarin u dan het hele boek nog een aantal keer heel gedetailleerd moet gaan herlezen met wat afstand. En elke keer dat ik dat deed vond ik nog een laag die ik er bijna onbewust heb ingestoken waar het volgende boek over gaat. Dat dringt zich op vanuit dit boek. Dat ontdekte ik en ik hoop dat dat altijd zo gaat zijn.’

2 Responses to Griet Op de Beeck: ‘Literatuur is een soort verheviging van alle leven’

  1. […] festival met de lezing ‘De Staat van het Verhaal’. Onder meer Bregje Hofstede, Niña Weijers, Griet Op de Beeck, Ernest van der Kwast en Raoul de Jong zijn te bewonderen door de […]

  2. […] in discussie erover met andere auteurs. Op 9 februari organiseren verschillende auteurs, onder meer Griet op de Beeck en Thomas Heerma van Voss, een benefiet voor vluchtelingenkinderen. De auteurs praten over het […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Laurie Branderhorst

Laurie Branderhorst (1988) studeerde Engels en de master Redacteur/Editor aan de UvA. Het liefst leest ze nieuwe literatuur en interviewt ze (jonge) schrijvers hierover. Ze ziet in Lood het vernieuwende platform om literaire nieuwsgierigheid bij anderen aan te moedigen, uit te wisselen en nieuwe verbindingen te leggen.

 

 

 

E-mail Laurie

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.