< Terug

Het land binnen de muren: Verhalen

16 december 2014
1 (1)

Fotografie: Koos Breukel.

Het Marineterrein ligt in het hart van Amsterdam, 30 hectare groot en geheel ontoegankelijk voor burgers. Al sinds de zeventiende eeuw heeft het terrein een militaire functie. In de loop van 2015 krijgt een gedeelte van het Marineterrein voor het eerst weer een publieke functie en opent het geleidelijk zijn poorten. Logischerwijs zijn er veel geïnteresseerden in dit nieuwe stukje stad: horecaondernemers, projectontwikkelaars en dagjesmensen, studenten en gevestigde architecten, iedereen voelt de potentie van de grond en maakt plannen ermee aan de slag te gaan. Ontwerper Sjoerd ter Borg benaderde de projectleider of ze daar eerst vijf schrijvers mochten inzetten: Allard Schröder, Daan Heerma van Voss, Carolina Trujillo, Gustaaf Peek en Niña Weijers. Voorafgaand aan hun schrijven kregen de auteurs een rondleiding van een militair en ook een geschiedenisles van Bureau Monument en Archeologie over er allemaal op het Marineterrein is gebeurd. Daar zijn vijf heel verschillende verhalen uitgekomen. De fictieve verhalen die zij schreven zijn een herinnering aan wat is geweest, een verbeelding van wat zou kunnen zijn geweest en een blik op toekomstig gebruik.  Op de interactieve website van het project worden de verhalen gebruikt als methode om dit nieuwe stuk stad in kaart te brengen. Door een wisselwerking tussen literatuur en ontwerp wordt het Marineterrein ontsloten. Vandaag fragmenten van de verhalen: Het Credo, door Daan Heerma van Voss en De schouder, door Allard Schröder.


 

Het Credo

Daan Heerma van Voss

 

I

 

Nooit gedacht dat we ook samen zouden terugkeren, in hetzelfde vliegtuig heen, in hetzelfde vliegtuig terug. Zo romantisch – of pessimistisch – ben ik niet. Al had het me eigenlijk niet mogen verbazen. Januari 2004. Al vanaf het moment dat wij tegelijk onze fietsen vastzetten, aan de overkant van de poort aan de Kattenburgerstraat, twee jongens die elkaar nog nooit hadden gezien, voelde ik een vastberadenheid die er eerder die ochtend niet was geweest. Een verse lading spijkerbroeken. Dat het er dagelijks zo’n honderd zijn die zich aan de selectieprocedures blootstellen, wisten we geen van beiden. Maar wij stapten tenminste samen naar binnen.

Al snel werd het mijn geijkte antwoord op de vraag waarom ik in dienst ben gegaan, een vraag die alleen in de burger serieus wordt gesteld. Ten eerste, zei ik dan: ik houd van mijn land. Ten tweede: ik ben erin geluisd. In werkelijkheid wist ik het gewoon niet. Ik was twintig jaar oud, alle gebeurtenissen in mijn leven waren gedempt geweest, zelfs de dood van mijn vader was triviaal en onhandig, hij sputterde, hijgde, bleef stil. Iets groots, iets met werkelijke betekenis, iets waarin ik een rol te spelen had – het had zich nog niet aangediend.

In deze sporthal zou onze toekomst worden bepaald. Het was de manier waarop hij zich optrok aan de stang, perfect horizontaal, zijn armen trilden niet zoals de mijne. Ik ging op hem letten. Werkelijk bij elke oefening troefde hij me af. Bij het fietsen stapte hij als allerlaatste van het apparaat af. Hier was iemand die gewoonweg beter was dan ik, in alles. Achteraf kan ik zeggen dat ik daarop had gewacht. Achteraf kun je dat altijd zeggen. We werden beiden toegelaten.

 


 

5

Fotografie: Koos Breukel.


 

De schouder

Allard Schröder

 

Lichamelijk mankeerde hij niets, alleen er zat iets in zijn hoofd – of liever, er ontbrak daar iets – dat hem voor de dienst ongeschikt maakte. De marine-arts die hem onderzocht, bekeek peinzend de jongeman die voor hem stond. Misschien was hij wat te klein voor zijn leeftijd; hij had tengere schouders die geen last konden dragen, maar hij was verder groot genoeg om te kunnen dienen. Hij had helderbruine ogen waarin iets schuilging wat de arts niet kon thuisbrengen, iets wat net zo goed een ondoorgrondelijke wolk van inzicht als een even ondoorgrondelijke wolk van niet-weten kon zijn. Op de vraag waarom hij zich bij de Koninklijke Marine had gemeld, had de jongeman geantwoord dat hij seiner wilde worden. Ook dat was ongewoon, meestal wilden die jonge jongens schieten, iets van de wereld zien of op torpedobootjagers varen. Deze wilde dat niet. De arts bestudeerde de kaart. ‘Marinus Maris, geboren op 3 april 1920 te Amsterdam.’ Achttien jaar pas. Hij woonde in een van de kleinere burgerwoningen op het terrein van de marinewerf, waar ook seiners werden opgeleid; door hen zou hij wel op het idee zijn gebracht er ook een te willen worden. Enfin, een groot licht was de jonge Maris niet, tot zijn veertiende had hij op de lagere school gezeten, daarna was hij uit werken gegaan.

De arts trok het formulier naar zich toe en vulde na enige aarzeling ‘niet geschikt’ in. Uit het raam van zijn kamer zag hij Marinus Maris even later in de koude winternamiddag over het rommelige werfterrein lopen, de rug gebogen, overvallen door de eenzaamheid van een afgewezene.

Dat was in de winter van 1938.

 


 

Lees hier de hele verhalen.

 

 

One Response to Het land binnen de muren: Verhalen

  1. […] om een verhaal te schrijven over wat zij zagen op het Marineterrein in het centrum van Amsterdam. De verhalen zijn ook te lezen op onze site. Dit is een geheimzinnige plek met een rijke geschiedenis, wat prachtig naar voren komt in de […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Laurie Branderhorst

Laurie Branderhorst (1988) studeerde Engels en de master Redacteur/Editor aan de UvA. Het liefst leest ze nieuwe literatuur en interviewt ze (jonge) schrijvers hierover. Ze ziet in Lood het vernieuwende platform om literaire nieuwsgierigheid bij anderen aan te moedigen, uit te wisselen en nieuwe verbindingen te leggen.

 

 

 

E-mail Laurie

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.