De Vergeten Favoriet: Lucia Berlin

24 juli 2015

‘Poetsvrouwen: laat duidelijk merken dat je grondig bent. Zet de eerste dag al het meubilair verkeerd terug … een centimeter of tien twintig te ver naar links of rechts.’

Uit: Lucia Berlin, Handleiding voor poetsvrouwen (Lebowski)

In de rubriek De Vergeten Favoriet laten we een zomer lang elke week een boekhandelaar aan het woord over een auteur die het volgens hem of haar verdient om meer onder de aandacht te worden gebracht. Hiermee is deze rubriek de manier om nieuwe boeken en schrijvers te ontdekken, want wie kan ons nu beter wegwijs maken in het literaire aanbod dan de alom belezen boekverkoper? Het afsluitende boekhandelsportret toont de rijkdom aan bijzondere boekhandels in Nederland en Vlaanderen. Deze week: Nienke Willemsen laat ons namens De Literaire Boekhandel in Utrecht kennismaken met een vers herontdekte verhalenschrijfster uit Amerika.

Welke auteur zouden mensen deze zomer echt moeten lezen?
‘Dat is moeilijk kiezen. Maar dan kies ik nu toch voor een recente herontdekking: Lucia Berlin, een Amerikaanse verhalenschrijfster.’

Lucia Berlin

Wat maakt deze schrijfster zo de moeite waard?
‘De schrijfster is hier eigenlijk totaal onbekend en tot een paar weken geleden was haar werk nog nooit in het Nederlands vertaald. Ze heeft een oeuvre van slechts 76 verhalen die erg autobiografisch zijn. Haar taal is zo direct en sterk dat ze met slechts een paar woorden een hele wereld op kan roepen. Ik vind het echt een prachtige (her)ontdekking! Tijdens het lezen blijf je maar mooie zinnen onderstrepen. Het zijn verhalen die je alleen al door de indrukwekkende zinnen kan blijven herlezen.’

Dat klinkt fantastisch. Taaltechnisch gezien heeft deze schrijfster dus veel in haar mars. Wat is nog meer kenmerkend voor haar stijl en werk?
‘Het bijzondere in de schrijfstijl zit vooral in de krachtige zinnen die, zonder heel beschrijvend te zijn, zo beeldend zijn dat je de personages uit de verhalen direct voor je ziet. Door haar overtuigende taal gaan de personages vrijwel gelijk leven. Daarnaast schrijft Berlin met een zekere afstand en met veel humor over het leven aan de zelfkant van de Amerikaanse maatschappij vanaf de jaren 50. Pijnlijke momenten uit een met alcohol en drugs gevuld bestaan worden door de kracht van de pen in perspectief gezet.’

Doen de verhalen van Lucia Berlin aan andere auteurs denken?
‘De verhalen van Lucia Berlin worden vergeleken met de verhalen van Nobelprijswinnares Alice Munro, maar haar werk komt naar mijn inzien het meest in de buurt van de verhalen van de Amerikaanse schrijver Raymond Carver.’

Haar verhalen zijn dus recent in het Nederlands vertaald. Hoe heet deze bundel en wat kun je ons erover vertellen?
‘Een aantal weken geleden verscheen inderdaad Een handleiding voor poetsvrouwen bij Uitgeverij Lebowski. In deze bundel zijn 29 verhalen opgenomen.cover-HANDLEIDING-VOOR Het is niet duidelijk wie de bundel heeft samengesteld, waarschijnlijk is dit de uitgever zelf, maar dat is in elk geval heel knap gedaan. Omdat de personages die opgevoerd worden in verschillende verhalen terugkeren leest het bijna als een roman. Je zou het een soort roman in verhalen kunnen noemen.

Het lukt Berlin op schitterende wijze haar eigen leven te verweven met het leven van de personages uit haar verhalen. Ze gebruikt in veel verhalen zelfs haar eigen naam. Lucia Berlin heeft een jarenlange strijd geleverd tegen alcoholisme. Een strijd die ze ongeveer 20 jaar voor haar dood won, een periode waarin ze het grootste deel van haar prachtige verhalen schreef. Die strijd keert in veel van haar verhalen terug.

Daarbij heeft ze in de jaren 60 en 70 veel verschillende baantjes gehad om het eigen hoofd en dat van haar vier kinderen boven water te kunnen houden. Het titelverhaal ‘Een handleiding voor poetsvrouwen’ beschrijft hoe de hoofdpersoon (Lucia zelf weet de lezer direct) als poetsvrouw werkt voor eenzame, oude vrouwen. De sfeer van dit poetsvrouwenwereldje, waarin ze als blanke, hoogopgeleide vrouw een uitzondering vormt tussen de overwegend zwarte poetsvrouwen, beschrijft ze magnifiek. Maar ook het verhaal waarin ze als kind haar beroemde, maar immer beschonken opa (een tandarts die zijn handjes niet thuis kan houden) helpt om zijn eigen tanden te trekken en te vervangen door een zelfontworpen kunstgebit, is fenomenaal.’

Duidelijk: dit enthousiaste pleidooi voor Lucia Berlin laat er geen speld tussen … of toch wel?
‘Het zijn korte verhalen, een genre dat in Nederland helaas ondergewaardeerd wordt. Wij zijn als lezers niet grootgebracht met het ‘korte verhaal’, iets wat in de Angelsaksische wereld veel meer het geval is. Maar deze bundel breekt absoluut een lans voor dit genre en laat zien hoe geweldig knap het eigenlijk is wanneer een schrijver met weinig woorden toch prachtige en krachtige beelden kan oproepen en in slechts een paar pagina’s tijd een compleet en afgerond verhaal kan neerzetten: een kunst waar veel romanschrijvers jaloers op zouden zijn.’

Schrijft Lucia Berlin nog, dus zouden we nog nieuwe verhalen van haar hand kunnen verwachten?
‘Helaas is de schrijfster in 2004 overleden, dus nieuw werk komt er niet meer. Wel hoop ik dat met de vertaling van deze 29 verhalen slechts een begin is gemaakt van de vertaling van haar gehele werk, want er zijn nog 47 verhalen over om te (her)ontdekken.

Hoewel in Amerika nog een aantal van haar bundels verkrijgbaar zijn, zal ook daar binnenkort na haar herontdekking door de Amerikaanse verhalenschrijfster Lydia Davis een nieuwe verzamelbundel verschijnen, eveneens onder de titel A manual for cleaningwomen. In die bundel zijn 40 verhalen opgenomen. Het is daarmee dus wat uitgebreider dan de Nederlandse editie.’

Boekhandelsportret
De Literaire Boekhandel ligt midden in het historische centrum van Utrecht, in de gezellige winkelstraat de Lijnmarkt en is bijna 30 jaar geleden opgericht door de eigenaresse Thoma Adelaar. Zij koos toentertijd bewust voor een echt literaire boekhandel. Hierdoor bestaat het assortiment voornamelijk uit Nederlandse en vertaalde literatuur, maar ook voor boekverfilmingen en luisterboeken kun je goed in deze boekhandel terecht. 420793_422860091108334_1871463399_nDe Literaire Boekhandel heeft een prachtig aanbod van kinder- en jeugdboeken, waarbij de medewerkers een persoonlijke passie hebben voor wat ze de ‘bijzondere prentenboeken’ noemen. Oftewel, prentenboeken met een sterk filosofische of poëtische stijl, of prentenboeken die zich onderscheiden door hun bijzondere illustraties. Achterin de langgerekte boekhandel bevindt zich het ‘Podium voor Poëzie’ met een ruime collectie dichtbundels en het gehele assortiment van Stichting Plint. Daarnaast kunnen liefhebbers van klassieke muziek hun hart ophalen in de winkel en op vrijdag en zaterdag van niemand minder dan de musicoloog Emanuel Overbeeke advies krijgen bij het cd aanbod. De Literaire Boekhandel probeert kennis van, en vooral passie voor literatuur uit te stralen. Er worden duidelijke keuzes gemaakt bij de inkoop, de medewerkers lezen veel en vinden het leuk om in gesprek te gaan en advies aan klanten te geven. De Literaire Boekhandel vaart met veel klantvriendelijkheid en enthousiasme een duidelijk literaire koers.

De Literaire Boekhandel
Lijnmarkt 17, Utrecht
http://www.literaireboekhandellijnmarkt.nl/
literaire.boekhandel@planet.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Margot de Sera

Margot de Sera (1990) studeert Redacteur/Editor en Theatre Studies. Literatuur stelt ons net als theater in staat onze blik te kantelen en te bevragen. Bij Lood zoekt Margot naar jonge, Nederlandse schrijvers die verrassen en verwachtingen onbevestigd laten, met name opkomende dichters (poetry slams) en debutanten.

E-mail Margot

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.