De Vergeten Favoriet: Donald Niedekker

31 juli 2015

‘Een geheimtip.’

(Wim Brands over Als een tijger, als een slak in Boeken met Brands)

In de rubriek De Vergeten Favoriet laten we een zomer lang elke week een boekhandelaar aan het woord over een auteur die het volgens hem of haar verdient om meer onder de aandacht te worden gebracht. Hiermee is deze rubriek de manier om nieuwe boeken en schrijvers te ontdekken, want wie kan ons nu beter wegwijs maken in het literaire aanbod dan de belezen boekverkoper? Het afsluitende boekhandelsportret toont daarnaast de rijkdom aan bijzondere boekhandels in Nederland en Vlaanderen. Deze week: Christine Bosch van de kersverse boekhandel Bosch&deJong boekverkopers in Rotterdam ontdekt voor ons een zeer originele, Nederlandse auteur van buiten de bestsellerlijsten en houdt een vurig pleidooi voor het ‘onbekendere boek’.

Welke auteur zou meer waardering mogen krijgen?

‘Wat mij betreft zouden meer verschillende auteurs aandacht mogen krijgen in plaats van de paar die maandenlang in de bestsellerlijsten staan. Mensen missen zoveel moois doordat ze vooral afgaan op wat iedereen al goed vindt! Juist de schrijvers die zo’n speciale stijl hebben dat je er óf van houdt, óf er een hekel aan hebt en daardoor niet voor iedereen aantrekkelijk zijn, krijgen geen aandacht. De boekhandel doet daar aan mee door algemene toptientafels prominent in de winkel te plaatsen. Het is jammer dat er niet meer aandacht is voor de diversiteit aan schrijvers, dus ook die met een klein publiek. Het is zonde dat iets een bestseller moet zijn om waardering te krijgen, en om in druk te blijven. Daarom zou ik zo een paar schrijvers kunnen noemen als antwoord op je vraag. Ik denk bijvoorbeeld aan Joke van Leeuwen, die, ondanks dat ze de AKO-literatuurprijs won voor haar roman Feest van het begin, nog steeds niet echt serieus wordt genomen als literair schrijver voor volwassenen. Of jeugdliteratuur in het algemeen: een hele tak van literatuur die niet echt in de markt gezet wordt als de moeite waard om te lezen als volwassene, terwijl sommige jeugdboeken je van je sokken blazen.’

Vandaar ook dat Lood deze rubriek in het leven heeft geroepen! Om daarom toch één van de vele schrijvers te noemen die we niet in de bestsellerlijsten vinden, maar die wel door zijn of haar literaire kwaliteiten door het publiek gezien mag worden, wie komt er dan in je op?
‘DanDonald Niedekker (Max Linsen) wil ik graag Donald Niedekker noemen als schrijver die wat mij betreft meer aandacht en waardering zou mogen krijgen.’

Waarom deze auteur?
‘Ik heb hem pas een paar weken geleden ontdekt. Zijn nieuwste boek Als een tijger, als een slak las ik, vanaf de eerste zin, vol verbazing en bewondering. Af en toe voelde het geschrevene als een klap in mijn gezicht, soms suste het boek me in slaap, dan weer werd ik boos op het boek. Nogal heftig, echt een ontdekking. Het feit dat ik nog nooit van hem gehoord had, verraste me direct. Natuurlijk mis je wel eens iets als boekhandelaar, maar een schrijver die zo’n boek heeft geschreven zou wat mij betreft in het boekenland ontvangen mogen worden als een held. Wim Brands heeft hem getipt zag ik later, maar daar is het wel zo’n beetje bij gebleven.’

Een boek van Donald Niedekker lezen klinkt inderdaad als een intense ervaring. Is het onder woorden te brengen waar Als een tijger, als een slak over gaat?
‘De verteller, een roman, vertelt over zijn leven, van geboorte als entiteit tot de wording van een geschreven boek. Dit gegeven is net zo absurd als wat je je erbij voorstelt. De verteller, die verder geen naam heeft, maar wel de naam van zijn schrijver kent, lijkt zijn bestaan te willen verdedigen; de lezer wordt overtuigd van de echtheid van de roman als levend wezen. Om zoiets te kunnen waarderen moet je je als lezer helemaal overgeven. Overgeven aan de niet bijster sympathieke verteller en aan het gebrek aan logica in het verhaal. Als dat je echter lukt en dit iets is waar je van houdt, dan maak je iets heel bijzonders mee.’

Een roman die zich dus pas prijsgeeft als de lezer daar moeite voor doet. Hoe zou je de stijl van Donald Niedekker omschrijven?
‘Over zijn stijl durf ik nog geen algemene uitspraken te doen, omdat ik nog niet bekend ben met zijn gehele oeuvre. In Als een tijger, als een slak durft hij in ieder geval met de verwachtingen van de lezer te spelen. Het verhaal springt van hot naar her en de hoofdpersoon is niet gewoon een mens. Dat zijn opvallende, dappere keuzes die van zo’n boek een experiment en een gimmick kunnen maken. Gelukkig blijft het niet bij deze oppervlakkige kenmerken, het is geen gimmick. Niedekker gaat de diepte in: intuïtief en associatief, soms bijna betoverend. Hij herhaalt, voorkant-Donald-Niedekker-Als-een-tijgerbenoemt dat hij herhaalt. Het is een ritmische, poëtische vertelstem die hij heel nadrukkelijk in de mond van zijn hoofdpersoon legt.’

Is zijn werk in een bepaalde genre of traditie te plaatsen?
‘Met de stream-of-consciousness-stijl die Niedekker kiest, treedt hij in de voetsporen van James Joyce. Verder is de roman in al zijn absurditeit surrealistisch te noemen, postmodern misschien zelfs.’

Zijn er auteurs met wie de schrijver vergeleken kan worden of die voor hem als inspiratie dienen?
‘In zijn originaliteit en absurditeit doet het boek me ook wel denken aan Charlotte Mutsaers. De roman als (onbetrouwbare) verteller, het van de hak op de tak springen van de verhaallijn. Het doet op die manier denken aan bijvoorbeeld Koetsier Herfst van Mutsaers. De razende schrijfstijl doet me ook denken aan het, helaas niet meer leverbare, Kleine doorschijnende man van Erik-Jan Harmens, of Godverdomse dagen op een godverdomse bol van Dimitri Verhulst.

Qua achtergrond weet ik echter bijna niets over Niedekker, dus ook niet waar hij zijn inspiratie vandaan haalt. Ik heb soms ook echt de behoefte aan de scheiding tussen boeken en de identiteit van een auteur. Ik wil niet altijd dat dit door elkaar gaat lopen, want persoonlijke meningen, eigenaardigheden of omstandigheden van een schrijver kunnen in je achterhoofd blijven hangen bij het lezen van een boek en zo eigenlijk het lezen verstoren. Dit boek, Als een tijger, als een slak, mag op zichzelf staan en zijn hoe het is.’

Welk boek van Donald Niedekker moeten we zeker lezen om zijn eigenzinnige stijl ten volle te kunnen ervaren?
Ik heb als nieuwe fan alleen nog zijn roman Als een tijger, als een slak gelezen, maar er zijn meer boeken van hem verschenen die ik nu zeker ga lezen en ontdekken. Alleen al dit werk maakt van hem een bijzondere schrijver die de moeite meer dan waard is wat mij betreft!’

Boekhandelsportret
Bosch&deJong boekverkopers is een jonge boekhandel: afgelopen 8 juli gingen de deuren van de winkel open in de Fenix Food Factory in Rotterdam, een onopgesmukte havenloods waar een heerlijke plek is ontstaan vol culinair-ambachtelijke winkels en horeca. Sinds kort zit daar dus een eigenzinnige literaire boekhandel bij, want dat is hoe je de boekhandel van Christine en haar man Folco het beste kunt omschrijven. Met veel liefde voor boeken en lezers selecteren zij het aanbod van hun boekhandel. De collectie is divers en beslaat allerlei genres, van kinderboeken en literatuur tot kookboeken, filosofie en design. Een goede boekhandel heeft volgens hen een kwalitatief assortiment met zowel klassiekers als de nieuwste boeken. Zo’n winkel staat niet alleen vol met bestsellers, maar ook met eigenwijze, persoonlijke keuzes die de blik van de klant verruimen. Zowel voor nieuwe bezoekers als voor vaste klanten is er altijd wat te vinden, en staan de medewerkers met goed advies klaar. En voor Bosch&deJong boekverkopers absoluut belangrijk: een goede boekhandelaar leest veel en geniet ervan om klanten nieuwe boeken te laten leren kennen, maar een goede boekhandelaar laat zich ook verrassen door de kennis van klanten om zo op nieuwe ideeën te komen. Kortom fris, klantvriendelijk, deskundig en oprecht, het komt allemaal samen in deze bijzondere plek in Rotterdam.

11824155_1057764850914952_1619167876_n
Bosch&deJong boekverkopers
Fenix Food Factory
Veerlaan 19d, Rotterdam
www.boschendejong.nl
info@boschendejong.nl
Geopend: woensdag tot en met zondag

De foto van de boekhandel is gemaakt door Jan-Willem Bullée en de foto van Donald Niedekker door Max Linsen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Margot de Sera

Margot de Sera (1990) studeert Redacteur/Editor en Theatre Studies. Literatuur stelt ons net als theater in staat onze blik te kantelen en te bevragen. Bij Lood zoekt Margot naar jonge, Nederlandse schrijvers die verrassen en verwachtingen onbevestigd laten, met name opkomende dichters (poetry slams) en debutanten.

E-mail Margot

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.