De Nacht van de Poëzie: als je huiskamer thuis

23 september 2015

Dit jaar wil ik niks missen. Vorig jaar raakte ik ‘afgeleid’ op de gangen met eindeloos leuke standjes met gepassioneerde literatuurliefhebbers. De 33e Nacht van de Poëzie ziet er wel wat anders uit: meest opvallend zijn de bordjes en bewegwijzering. Het lijkt erop dat de organisatie het publiek deze keer een handje helpt met het vinden van de weg. Want komaan, de achthoekige gangen op de drie verdiepingen van Tivoli Vredenburg zijn een waar doolhof. Zelfs met de bordjes kost het me de volle tien minuten van de eerste pauze om een wc te vinden, en mis ik bijna iemand. Wie? Dat weet je pas als ze het podium opkomen, en dat houdt het spannend.

Het is zoals het in de bundel staat die iedereen meekrijgt: ‘De Nacht is nooit zonder risico’s en moet dat ook niet zijn. Zoals je bij het horen van een gedicht overvallen kunt worden door geluk, melancholie of bitterheid, zoals één regel of woord in staat is je aan te klampen en bij te blijven…zó wil de Nacht zijn.’

Onbeschrijflijk vol
Het is afgeladen. Niet alleen in de Grote Zaal zijn alle stoelen én kussens bezet, maar ook bij de deuren, gangen en trappen proberen mensen een plekje te vinden. Tot een uur of elf blijven er mensen toestromen. Ik zit midden voor het podium met ultiem zicht op de dichters. Ook de kussen-zee voor het podium kan ik goed zien. Een meisje zoekt daar naar haar plek nadat ze een drankje heeft gehaald en valt pardoes, recht voor de voeten van Lévi Weemoedt, die haar sussend toespreekt: ‘Even dit nog afmaken, dan kom ik bij je liggen, hoor.’

De poëzie in Nederland is één grote familie, en zo voelt het ook. Met Esther Naomi Perquin en Piet Piryns als trouwe presentators. Als de huiskamer bij je ouders, als thuiskomen. Een plek waar iedereen elkaar kent, opzoekt, of juist ontwijkt.

11260351_992792837409909_2450765563729975301_n

Mike Boddé Foto’s: Annemarie Sint Jago.

Fenomenale chansonnière
Muziek ligt dichtbij het dichten; alleen waarmee wordt gecomponeerd is anders. ‘Vraag een schrijver wat hij was geworden als hij geen schrijver was,’ zegt Piet Piryns, ‘en tal van hen zal zeggen: componist.’ Mike Boddé geeft het eerste muzikaal intermezzo, er zijn in totaal 7 entr’actes, een prachtig eerbetoon aan Doctorandus P. Compleet met Zusters Karamozov als afsluiter, het publiek doet mee: ‘Terwijl de kater sliep. En de pendule liep. En de kanarie sprak. Tjiep tjiep tjiep tjiep.’ En wie anders zal de eer van de dichter hooghouden dan de fenomenale Juliette Gréco, met haar theatrale stem en performance. De 88-jarige chansonnière doet de Nacht aan tijdens haar wereldwijde afscheidstournee. Typhoon doet er nog een schepje bovenop en gaat tijdens zijn optreden tussen het publiek zitten.

12004940_992788667410326_2750047055451652593_n

Juliette Gréco Foto’s: Annemarie Sint Jago.

Je moet wel gefocust blijven
Er is voor ieder wat wils deze Nacht. Ontroerend is het filminterview van de onlangs overleden Rogi Wieg, bij hem thuis. Over wie nota bene Joost Zwagerman schreef: ‘Hij gaat niet dood, hij komt wel in een gedicht terecht.’ Dat is even slikken. Zo is hij glorieus afwezig, zoals hij wenste en zoals het hem zou amuseren. Maar er is overwegend veel humor te vinden op het podium, wat de tijd veel te snel doet gaan. Plezierdichter Ivo de Wijs warmt meteen de zaal op met ‘Je moet wel gefocust blijven om je ding te kunnen doen’. Er wordt hardop en voluit gelachen. Zeker een aanrader. Woordkunstenaar K. Schippers volgt met filosofische verwonderingen als: ‘Na hoe vaak wordt veel weinig?’

Desperate housewife
Voordrachtskanon Jules Deelder opent met ‘de tijd vliegt als een scheet’, en na de eerste ronde oneliners zegt hij laconiek: ‘Hoelang heb ik nog?’ Zijn hoofd beweegt op het ritme waarmee de woorden uit zijn mond wentelen. Er was niemand na hem die een gedicht met zoveel over elkaar buitelende woorden in acht ademteugen én uit het hoofd naar buiten bracht. Lévi Weemoedt heeft de zaal al op zijn hand door het meisje dat voor zijn voeten viel, maar krijgt de zaal al helemaal plat met: ‘Ik ben als het ware een desperate housewife / mijn huis is zo vies dat ik eerst mijn voeten veeg alvorens ik naar buiten ga’.

De grootste verrassing is niet een dichter, maar de entr’acte van de jonge Benjamin Clementine. Hij komt op in een grijze jas (met blote bast eronder) en blote voeten, zingt met één couplet de zaal plat. Dan zijn we echt los en zit de sfeer er goed in.

12033176_992786580743868_9084143787449954060_n

Charlotte van den Broeck Foto’s: Annemarie Sint Jago.

De perfecte afsluiter
Als ik later onder het genot van een gin tonic even bijkom, mis ik bijna Vrouwkje Tuinman. Ongemakkelijke momenten weet ze feilloos uit te vergroten, zoals over ouder worden: ‘Er komt een moment in je leven dat je onaangenaam mag worden / Je hebt al lang geleden leren vloeken, nu moet je er werk van maken’.

Ondanks dat Charlotte van den Broeck, dit jaar voor het eerst bij de Nacht, het spannend vond was ze de perfecte afsluiter. Ze zei eerder in een interview met de Volkskrant: ‘Mijn gedichten zijn nogal intiem. Ik ben benieuwd of het gaat lukken om met zoveel mensen, die die avond al zoveel poëzie hebben moeten verteren, een intieme sfeer te maken. Het lijkt bijna exhibitionistisch.’ En het lukte, ultiem genieten.

Natuurlijk belandde ik ook dit jaar weer tussen de standjes met boeken en literatuurliefhebbers en miste ik daardoor wat dichters. Het risico van de Nacht. Al met al, een goede balans tussen de dichters en indrukwekkende optredens. Meer daarvan volgend jaar.

Foto’s zijn van Annemarie Sint Jago.

Lees hier de indruk van De Nacht van onze andere redacteur.

One Response to De Nacht van de Poëzie: als je huiskamer thuis

  1. […] Voor een meer algemene indruk van de Nacht van de Poëzie lees dit artikel. […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Laurie Branderhorst

Laurie Branderhorst (1988) studeerde Engels en de master Redacteur/Editor aan de UvA. Het liefst leest ze nieuwe literatuur en interviewt ze (jonge) schrijvers hierover. Ze ziet in Lood het vernieuwende platform om literaire nieuwsgierigheid bij anderen aan te moedigen, uit te wisselen en nieuwe verbindingen te leggen.

 

 

 

E-mail Laurie

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.