De grote stilte: kindermisbruik door de ogen van priesters

29 juni 2015

Het kindermisbruik in de katholieke kerk is, sinds het schandaal bekend werd, vanuit verschillende oogpunten bekeken. Vanuit de misbruikte kinderen, de ouders, de katholieke kerk zelf; maar nooit vanuit het oogpunt van degenen die er het dichtstbij stonden: priesters. Hoe ervaren zij de gevolgen van de onthullingen? Waarom gebeurde het, en wist iedereen ervan? John Boyne (bekend van De jongen in de gestreepte pyjama) zoekt de antwoorden in De grote stilte.

Het leven van Odran Yates voor, tijdens en na het misbruik
Als lezer volg je de jonge Odran Yates die na een heftige gebeurtenis door zijn moeder wordt overgehaald om priester te worden. Odran stelt geen vragen, en zoals later blijkt, is dat zijn grootste probleem. Samen met jongens die dezelfde roeping hebben, woont hij in een internaat waar hij opgeleid wordt tot geestelijke. Daar ontmoet hij zijn latere beste vriend Tom Cardle die, in tegenstelling tot Odran, het leven als geestelijke helemaal niet ziet zitten.

Odran groeit op als een vrome, naïeve jongeman die zich aan de regeltjes houdt en zich het meest op zijn gemak voelt als hij de boeken in de bibliotheek van een school op de juiste volgorde kan zetten. Als lezer volg je hem door verschillende fases in zijn leven. Aan het begin van zijn priesterschap staan mensen in het openbaar vervoer hun plaats af en kopen ze broodjes voor hem. Tegen de tijd dat het kindermisbruik aan het licht komt, is zijn priestergewaad reden voor scheldpartijen, arrestaties en hatelijke blikken.

De roman voelt als een realistisch inkijkje in de katholieke kerk in een tijd waarin de kerk onder druk staat. Boyne geeft de informatie gefragmenteerd aan de lezer, waardoor je op allerlei verkeerde sporen wordt gezet en nieuwsgierig blijft naar de uiteindelijke afloop. Het knappe aan de roman is dat het, ondanks het beladen thema en de minder bekende katholieke termen, de aandacht weet vast te houden. Voor zijn boek interviewde Boyne tientallen priesters en dat zie je terug. Door de gedetailleerde beschrijvingen is het makkelijk om je als lezer in te leven in een wereld die zo anders is dan de onze, maar tegelijkertijd veel gelijkenissen vertoont.

De grens tussen dader en slachtoffer vervaagt
De keuze voor het in zichzelf gekeerde personage Odran is gewaagd, zeker als daar tegenover het opstandige personage Tom Cardle staat. Pas later begrijp je waarom Boyne daarvoor kiest: hoewel de dader in eerste instantie interessanter lijkt om te volgen, is de grens tussen dader en slachtoffer aan het einde niet meer zo duidelijk te trekken. Heeft de stille Odran er goed aan gedaan om zich nergens mee te bemoeien of is hij daardoor net zo schuldig? In de woorden van John Boyne: ‘Nothing is either good or bad.’

Hoewel het verhaal door de vele tijdsprongen en de tenenkrommend naïeve hoofdpersoon soms aan spanning verliest, zorgt de meeslepende stijl ervoor dat je doorleest. In ogenschijnlijk simpele zinnen weet Boyne een heel verhaal te vertellen: ‘We begonnen met z’n drieën, toen waren we met z’n vieren, toen met z’n vijven, en op een dag waren we zonder enige aankondiging weer met z’n drieën.’

Hier staat iets op het spel, zoveel is duidelijk, maar als lezer weet je nog niet precies voor wie en welke invloed dat zal hebben. Als je denkt het verhaal ‘door te hebben’, schopt Boyne de poten van je stoel onder je vandaan om je met een nieuwe blik naar het verhaal te laten kijken. Tijdens het lezen maken niet alleen de personages, maar ook de lezer een ontwikkeling door.

De grote stilte is een roman die ons confronteert met onze individualistische manier van leven en een beladen onderwerp als kindermisbruik inzichtelijk en zelfs bespreekbaar maakt. Het is een roman die beklijft. Zowel door het onderwerp als de schrijfstijl blijft de roman nog dagenlang in je gedachten zweven.

9200000036134813  De grote stilte / John Boyne / 400 pagina’s / uitgeverij Boekerij / 19,99

 Lees hier een reportage over de boekenclub met John Boyne.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) studeert Communicatie in Den Haag. Ook is ze freelance copywriter en blogger. Als hoofdredacteur ziet ze in Lood een ambitieus platform om nieuwe literatuur onder de aandacht te brengen van een jong publiek. Ze schrijft voornamelijk reportages, recensies, nieuwsoverzichten en opiniestukken over literaire ontwikkelingen.

E-mail Rosalinde

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.