Zo schrijf je een meesterwerk: tips van Jonge Schijvers

29 september 2016

Vijftig koppen koffie per dag drinken, niet douchen, om vier uur opstaan of juist doorwerken tot diep in de nacht; goed schrijven vraagt offers. Welke vreemde schrijfrituelen hebben de jonge schrijvers die morgen optreden tijdens de allerlaatste Jonge Schrijversavond? En welke tips hielpen hen bij het schrijven van hun meesterwerk? Doe er je voordeel mee, en wie weet schitter jij ooit naast jouw literaire helden op een podium .

Jonge Schrijversavond

Foto: Sacha de Boer

1. Roman Helinski

”Schrijf zoals je bent. Als je een pretentieus persoon ben, dan mag dat best doorschemeren in je tekst. Je kunt moeilijk anders. Maar als je niet pretentieus bent in het dagelijks leven, probeer dat dan ook niet op papier te zijn. Verloochen jezelf niet als je aan het werkt bent. Voor beide groepen aspirant-schrijvers telt wat mij betreft overigens: zorg dat het verhaal dat je vertelt mooi en leesbaar is. Maak je niet al druk over je spel met metaforen als je nog niet eens weet hoe je verhaal moet gaan eindigen. Bezondig je niet aan ingewikkelde lagen als je nog niet eens weet hoe je hoofdpersoon moet gaan heten. En hou motieven lekker in je zak, val de lezer er alleen mee lastig als ze écht wat toevoegen. Kortom: hou het eenvoudig en weet dat dat al moeilijk is. Als het goed is wat je hebt gemaakt, je de tekst beheerst, kun je het altijd nog tot een meer gecompliceerde tekst herschrijven.

Zelf maakte ik vroeger de fout dat ik alles wilde uitleggen. Als hoofdpersoon X geen ouders had in een verhaal, omdat die ouders nu eenmaal niets te maken hadden met het verhaal dat ik wilde vertellen, dan voelde ik me verplicht aan de lezer uit te leggen waarom de ouders van X niet deelnamen aan de verhaalgebeurtenissen. In vroegere verhalen gaf ik daarom altijd een verklaring voor de afwezigheid van de ouders. Er komen nogal wat geëmigreerde en overleden ouders voor in die eerste verhalen. Meer dan eens heb ik beide ouders laten sterven tijdens hetzelfde auto-ongeluk, uit praktisch oogpunt zodat ik niet twéé sterfgevallen hoefde toe te lichten. Mijn eerste uitgever vroeg me na een tijdje eens: ‘Waarom reken je in elk verhaal met de ouders van je hoofdpersoon af?’

Ik gaf de verklaring die ik hierboven gaf.

‘Dat hoeft toch helemaal niet,’ antwoordde hij. ‘Je moet ze gewoon niet noemen, dan mist niemand ze.’

Voor mij een belangrijke les: de meeste lezers zijn volgzaam, ze willen méé met de schrijver. Ze lezen niet tegendraads. Dus verzwijg dingen waarover je het niet wilt hebben, dat vergeven de lezers je met alle liefde, en waarschijnlijk hebben ze niet eens door dat je het verzwijgt.”

Jonge Schrijversavond

Foto: Keke Keukelaar

2. Lize Spit

‘Beperk het gebruik van de werkwoorden ‘voelen’, ‘denken’ en ‘beseffen’. Door gedachten en gevoelens van je personages op een indirecte manier te verwerken, verklein je de afstand tot de lezer.’

‘Ik stel een playlist op bij elk verhaal, een soort soundtrack die de sfeer vat. Zo kan ik makkelijk die sfeer weer oproepen wanneer ik het verhaal even heb laten liggen.’

3. Sander Kok

‘Ik trek me altijd genadeloos af voor ik aan het werk ga. Een minuut of twintig, nooit langer. Dan drink ik een glas water. De pen is nu een stuk handelbaarder. Let wel: ik ben niet klaargekomen. Alleen een dilettant was klaargekomen. Een echte kunstenaar weet dat hij na het orgasme achterblijft zonder scheppingskracht, als een dood lichaam.Sander Kok

Honoré de Balzac schreef meer dan negentig romans. Hoe deed hij dat? Door, zoals men zegt, zeventig koppen koffie per dag te drinken? Natuurlijk niet. Allereerst waren het er maar vijftig. Ten tweede is van Balzac bekend dat hij aan zijn schrijftafel de seksuele energie benutte die hij tijdens het liefdesspel had opgepot. Van zaad naar inkt, in een haast katholieke transfiguratie. De keren dat hij toch klaarkwam, verzuchtte hij dat hij een roman was kwijtgeraakt.

Nu serieus. De schrijftip. Lees veel. Lees heel veel. Lees meer dan goed is voor je rug, je ogen, je omgang met anderen. Lees totdat je geen vrienden meer hebt. Lees als je moet slapen, lees als je moet werken, lees als je naar een verjaardag moet, maar lees niet als je moet schrijven. Lezen kan op den duur een vervanging worden voor schrijven. Pas daarvoor op. Herken wanneer je bang bent om aan het werk te gaan. Hoed je voor zelfsabotage. Hoed je voor angst die zich voordoet als zelfbescherming. Hoed je voor de zelfbescherming die maakt dat je niet gaat schrijven, omdat je bang bent te ontdekken dat je je talent bent verloren. Schrijf, hoe dan ook. Tenzij je geen talent hebt. Prijs je dan gelukkig dat je iets anders kan doen.’

Elfie_Tromp_Keke_Keukelaar

Foto: Keke Keukelaar

4. Elfie Tromp

Echte schrijvers hebben geen vrienden. In ieder geval kun je je sociale leven vergeten zolang je aan een boek werkt. Zorg dat het je koud laat wat familie van je vindt en zeg altijd ‘nee’ tegen elk verzoek.

‘Zeg nee tegen je vrienden.’

 

5. Raoul de Jong

‘Niét denken aan Harry Mulisch of Ernest Hemingway of aan wat ze in kranten of op je familiefeest over je boek gaan zeggen. Of zoals Allen Ginsberg dat ooit zei:

Jonge Schrijversavond

Foto: Vera Cornel

‘…write, the same way that you … are! You have many writers who have preconceived ideas about what literature is supposed to be, and their ideas seem to exclude that which makes them most charming in private conversation. Their faggishness, or their campiness, or their neurasthenia, or their solitude, or their goofiness, or their—even—masculinity, at times. Because they think that they’re gonna write something that sounds like something else that they’ve read before, instead of sounds like them. Or comes from their own life. In other words, there’s no distinction, there should be no distinction between what we write down, and what we really know, to begin with.
As we know it every day, with each other.’

Dat vond ik mooi gezegd.’

Nieuwsgierig naar de schrijvers die morgenavond op het podium van de Stadsschouwburg Amsterdam schitteren? Koop dan hier je kaartje voor de allerlaatste Jonge Schrijversavond.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) studeert Communicatie in Den Haag. Ook is ze freelance copywriter en blogger. Als hoofdredacteur ziet ze in Lood een ambitieus platform om nieuwe literatuur onder de aandacht te brengen van een jong publiek. Ze schrijft voornamelijk reportages, recensies, nieuwsoverzichten en opiniestukken over literaire ontwikkelingen.

E-mail Rosalinde

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.