Nostalgie, erotiek en flakkerend kaarslicht bij Borderkitchen

21 oktober 2015

Isabel Allende, De Japanse minnaar In de foyer van de Koninklijke Schouwburg bedenk ik mijn eerste zin: ‘Het publiek is oud, vrouw en draagt Zuid-Amerikaanse rokken.’ Er zijn jongere vrouwen, maar die zijn allemaal, net als ik, gewapend met een linnen tasje en een schrijfblok.

We zijn bij Borderkitchen, een programma dat ontstaan is onder de vleugels van festival Crossing Border, en dat schrijvers een publiek en een podium geeft. Oorspronkelijk ook voor de wat minder bekende auteurs, maar in dit geval gereserveerd voor een grande dame. We zijn gekomen voor Isabel Allende, en ook een beetje voor Niña Weijers die haar mag interviewen, en die bekendheid verwierf met haar debuut, De Consequenties.

Isabel Allende

Haar naam klinkt als een kabbelende rivier van tranen en past perfect bij de sfeer die om haar werk heen hangt. Omdat ze Zuid-Amerikaanse is en na Gabriel Garcia Marquez debuteerde, wordt ze vaak onder het magisch-realisme geschaard. Niña Weijers vraagt haar daar naar: ‘Wat is dat eigenlijk? Magisch-realisme?’

Allende: ‘Je hebt fantasie, zoals bijvoorbeeld de onzichtbaarheids-cape in J.K. Rowlings’ Harry Potter. Die kun je niet zien, dat is niet echt. Je kunt iemand naar de hemel op laten stijgen, gedragen door engelenvleugels, dat is fantasie. Maar je kunt ook beschrijven hoe hij tussen de pas gewassen witte lakens in de tuin staat, en hoe hij in die lakens door de wind wordt opgetild. Zonder de lakens is het fantasie, mét is het magisch-realisme.’

Daar is geen speld tussen te krijgen. Dit citaat is treffend voor het hele interview: Niña stelt open, geïnteresseerde vragen, en Isabel Allende antwoordt in sprankelende, onomwonden waarheden. Ze breekt het ijs door in de eerste paar minuten van het interview een anekdote te vertellen over porno en haar vijfennegentig jaar oude moeder. ‘Wat een tof mens zit daar’ hoor je iedereen denken. Maar naar het einde van het interview toe begint het een beetje te steken. Het voelt gemaakt. Vooral wanneer ze over de mystiek van haar schrijverschap begint te praten, en de verhalen die ze ‘gewoon tot zich laat komen’ in haar schrijfkamer, met ‘mijn bloemen, mijn kaarsen en mijn hond’.

Een Japanse minnaar graag

Het overgrote deel van het interview is leuk. Isabel Allende is scherp, in de zeventig en op zoek naar een nieuwe liefde: of er nog vrijgezelle Japanners in de zaal zitten. Een dikke knipoog naar haar nieuwe roman, De Japanse minnaar. In het kader daarvan vertelt ze ook over een stuk geschiedenis van de Verenigde Staten, concentratiekampen voor Japanners na de aanval op Pearl Harbor, waar ik niets van wist. In het begin van de jaren tachtig schreef ze Het huis met de geesten, na de militaire coup die haar oom, Salvador Allende, het leven kostte. Ze vluchtte weg uit Chili en schreef haar boek in ballingschap. Handen opsteken voor wie het toen, bij uitkomen, gelezen heeft. Dat is bijna de hele zaal. Niña Weijers vertelt dat haar ouders zich solidair voelden met Chili, door dat boek te lezen. ‘Oh dear, are you young’, zegt Allende.

Geëmancipeerde seks

Dan mag Lindertje Mans, actrice van Firma MES, een eerste fragment voorlezen van Allende’s nieuwe boek. Het is doodstil in de zaal. ‘We beginnen onze liefkozingen, staand nog.’ ‘Onze naakte lichamen, bevend tegenover elkaar…’

Langzaam wordt een erotische scène in bouquetreeks-stijl over ons heen gedrapeerd.

Niña Weijers gaat onverschrokken verder en vraagt naar de erotiek in Allende’s boeken. Allende: ‘I don’t write about sex, I’m not interested in intercourse, I’m interested in connection in a very profound way, intimacy you cannot find in any other form.’ De dame achter mij zucht hevig. ‘Wat een bijzondere vrouw hè?’

Wapenhandel in plaats van trouwen

Allende is leuk wanneer ze vertelt dat ze ontslagen werd door het vertaalbureau waar ze voor werkte, omdat ze de vrouwenrollen steevast herschreef. ‘I would make the ending different. Instead of the couple getting married and living happily ever after, I would make the woman a dealer of weapons in the Middle East or something.’

Dan de volgende passage uit het boek… ‘Mijn liefde voor jou is onontkoombaar Alma’. Wanneer Niña Weijers dan ook nog John Lennon begint te citeren, wordt het me echt teveel. Puur effectbejag is dit, en nogal kitsch.

‘Safety doesn’t exist. Some think you can buy it, but it’s not real’

Als er iets is dat ik wél prettig vind aan Allende’s verhalen, is het de rauwheid van het lot van haar personages. Misschien mis ik dat in de fragmenten die ik tot nu toe gehoord heb van haar nieuwe boek, en verrast De Japanse minnaar nog. Of misschien heeft het imago van Allende haar ingehaald, en is het allemaal wat gedateerd. Ik ben meer benieuwd naar De Consequenties.


 

Dit artikel is geschreven door Ninke Overbeek.
Ninke (1986) studeerde Theaterwetenschap en volgde de opleiding Writing for Performance aan de HKU in Utrecht (afstudeerjaar 2011). Ze werkt onder andere voor De Kosmonaut en Theater aan het Spui.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Gastredacteur Lood

Bij Lood wordt er naast het vaste team aan redacteuren ook gebruik gemaakt van gastredacteuren.

 

Dit biedt ons de mogelijkheid om specialistische kennis te laten invliegen, nog meer evenementen te bezoeken en steeds weer andere visies op literatuur met onze lezers te delen.

E-mail Gastredacteur

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.