< Terug

Leesclub John Boyne: ‘Niemand durfde erover te schrijven’

15 juni 2015

‘Hij is iets later,’ fluistert een publiciteitsmedewerker van de Boekerij. ‘Ik had niet verwacht dat iedereen zo vroeg zou zijn.’ Tientallen fans van de Ierse schrijver John Boyne wachten gespannen op zijn komst in de indrukwekkende bibliotheek van de uitgeverij. Zijn nieuwste roman, De grote stilte, heeft veel losgemaakt. Het onderwerp, kindermisbruik in de katholieke kerk, ligt gevoelig. Op de achterflap van zijn roman staat dat het vijftien jaar duurde voor Boyne erover kon schrijven. Als Boyne arriveert, in een comfortabele trui en een glimlach op zijn gezicht, vraag je je toch af: waarom?

‘We hebben een vrouwelijke paus nodig’
Dat wordt al snel duidelijk. ‘Toen ik jong was, werd ik misdienaar. Ik werd onderwezen door priesters en maakte onderdeel uit van een groep. Zo voelde het ook. Alsof ik ergens bij hoorde. Toen ik ouder werd en de echte wereld ontdekte, voelde ik me verraden door de kerk. De katholieke kerk heeft een reality check nodig, want alles is veranderd.’ Zijn antwoord zet de toon voor de rest van de avond: serieuze gesprekken over hoe het zo mis heeft kunnen gaan en hoe de katholieke kerk moet veranderen om te blijven bestaan.

Het grootste probleem van de katholieke kerk is volgens Boyne dat er teveel regels zijn. ‘De kerk moet terug naar de basale waarden. Veel van haar regels werken niet. Bijvoorbeeld dat priesters niet mogen trouwen of vrouw mogen zijn. Als dat wel mocht, zou dat een positieve verandering zijn.’ Hij gaat nog verder: ‘We hebben een vrouwelijke paus nodig!’ Zijn mening is tegendraads en druist tegen de denkbeelden van de katholieke kerk in.

Zijn roman is een stuk milder. De grote stilte volgt Odran Yates, een jongen die na een heftige gebeurtenis door zijn moeder wordt aangespoord priester te worden. Aan het begin van zijn priesterschap staan mensen in het openbaar vervoer hun plaats af en kopen ze broodjes voor hem. Tegen de tijd dat het kindermisbruik aan het licht komt, is zijn priestergewaad reden voor scheldpartijen, arrestaties en hatelijke blikken. ‘Ierse schrijvers schreven er niet over, terwijl mijn leven werd overschaduwd door de kerk. Het misbruik was te serieus om er niet over te schrijven.’

IMG_728000

Desondanks heeft Boyne wel geprobeerd een balans te vinden in goed of kwaad. ‘Ik wilde niet alle priesters wegzetten als misdadigers, maar beide kanten laten zien. Een priester die de fout in gaat en een priester die het ziet gebeuren en wegkijkt.’ Boyne gelooft niet dat de priesters van nature pedofiel waren. ‘Ik denk dat ze seksueel onderontwikkeld waren. Ze hebben nooit geleerd hoe ze met hun behoeften moeten omgaan, dus is het ontspoord. Moeten we niet juist proberen om te begrijpen wat hen daartoe leidde, in plaats van ze alleen als criminelen te zien?’

‘Mijn taak is om over gecompliceerde mensen te schrijven’
Na het gesprek over zijn roman, komen de gebruikelijke vragen over het schrijverschap. Hoe hij schrijft (‘I don’t plot out the novel in advance, I let the story develop on the page’), hoeveel versies (tien tot twaalf) en of hij tevreden was met de verfilming van De jongen in de gestreepte pyjama (ja, omdat het meer mensen bereikt dan het boek). ‘Mensen denken dat schrijvers de filmmakers moeten kunnen vertrouwen, maar het is andersom. Schrijvers kunnen in dat proces behulpzaam zijn of voor problemen zorgen.’

Het slechtste schrijfadvies dat Boyne ooit hoorde? ‘Voor jonge schrijvers is het funest om te horen dat je alleen moet schrijven over onderwerpen die je kent of hebt meegemaakt. Schrijf juist over wat je niet weet. Zoek het uit en experimenteer.’

Zijn roman is het bewijs dat het kan. Toen Boyne eraan begon, wist hij niet meer dan de verhalen die hij had gehoord en de invalshoek die hij wilde kiezen. ‘Ik heb veel priesters geïnterviewd en research gedaan om dit boek te kunnen schrijven. Dat is mijn taak als schrijver: over gecompliceerde mensen schrijven en daarmee laten zien dat iets niet alleen goed of slecht is.’

One Response to Leesclub John Boyne: ‘Niemand durfde erover te schrijven’

  1. […] hier een reportage over de boekenclub met John […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) studeert Communicatie in Den Haag. Ook is ze freelance copywriter en blogger. Als hoofdredacteur ziet ze in Lood een ambitieus platform om nieuwe literatuur onder de aandacht te brengen van een jong publiek. Ze schrijft voornamelijk reportages, recensies, nieuwsoverzichten en opiniestukken over literaire ontwikkelingen.

E-mail Rosalinde

Lees meer:

Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara bij BorderKitchen: ‘Ik wist dat mijn boek niet saai zou zijn’

Rosalinde Markus

‘Dit is je eerste bezoek aan Nederland, toch?’ vraagt interviewer Arjan Peters aan auteur Hanya Yanagihara. ‘Yes,’ antwoordt ze, ‘so don’t disappoint me.’ Het is druk in Theater aan het Spui bij het literaire programma van BorderKitchen. Iedereen is benieuwd naar de auteur achter de succesvolle roman A little life, in het Nederlands vertaald als Een klein leven.

De Jonge Schrijversavond

De Jonge Schrijversavond: een waardig afscheid

Margot de Sera

De Jonge Schrijversavond, de zevende en laatste editie van een serie energieke literaire avonden over jonge schrijvers. Het gemist, of gewoon even je geheugen opfrissen en nagenieten? Lees vooral met Lood mee.